-
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – پشتون ها
نور احمد خالدی دوکتورا در علم احصائیه وطن، اسم، نفوس، منشأ قوم پشتون، پختون (پشتانه یا پختانه در جمع) قوم بزرگی است که وطن اصلی شان سرزمین وسیعی از چترال کنرها تا اتک و پشاور در شمال دریای سند تا ملتان و کویته، قندهار، هلمند، فراه، ارزگان، کابل، لغمان و ننگرهار میباشد. پشتونها بزرگترین قوم مناطق جنوب هندوکش از غور تا دریای سند هستند. در سال ۲۰۱۹م تعداد مجموعی نفوس پشتونها در افغانستان و پاکستان 50 میلیون تخمین شده است (در حدود 15 میلیون در افغانستان وحدود 35 ملیون نفر در آنطرف خط دیورند فرضی دیورند). هرگاه تخمینهای منتشر شدهٔ…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
لكه های جلدی زمان حمل
چرا لکه های قهویی رنگ جلدی نزد خانم های حامله تظاهر میکند؟ حمل بمثابه پروسه فزیولوژیک نزد خانم ها قبول گردیده است، ولی بخاطر باید داشت، که این پروسه توأم با یک سلسله تغیرات مؤقت ویا دایمی در بعضی از اعضأ بدن نزد خانم های حامله همراه میباشد. تغیرات جلدی برنگ های قهویی تاریک دروجه و بطن نزد خانم های باردار نیز یکی ازاین جمله تغیراتی است، که اکثریت خانم ها آنرا درزمان حامله گی تجربه مینمایند. برای دانستن اینکه چرا تغیرات جلدی در زمان حمل نزد خانم های باردار بوجود میاید، بهتراست تا مروری مختصری در مورد جلد داشته…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
اولين وزیرِ زن در افغانستان کی بود؟
ای که دستت میرسد کاری بکن پیش از آن کــز تو نیـاید هیچ کار نـام نیـک رفـتـگان ضایع مـکـن تـا بمــانـد نـام نیـکــت بـرقرار نـام نـیــکو گـــر بماند زآدمـی به، کزو ماند ســرای زرنـگار بقلم داکتر ناصر اوریا سعدی پیغله کبری نورزائی نه تنها نخستین وزیر صحیهٔ زن در افغانستان بود، بلکه وی اولین وزیر زن در تاریخ افغانستان میباشد. “ملت زنده از زنده ها قدردانی به عمل میآورد و ملت مرده، از مرده ها” – کبری نورزایی کبرا نورزائی دختر مرحوم بسم الله خان در سال ۱۹۳۲میلادی در یک خانواده منور و روشنفکر، در گذر باغبان کوچهٔ…
ادامهٔ این متن... -
د سر پل ولایت پېژندنه:
د سرپل ولایت د جغرافیوي موقعیت له پلوه د افغانستان په شمال زون کې پروت دی، چې پر ۱۳۶۷لمريز کال کې يې، د جوزجان ولايت له ولسوالۍ څخه ولايت ته ارتقا وکړه. د سرپل ولایت مساحت ۱۶۳۸۵ کيلومتره مربع دی، چې پکې پښتانه، تاجک،ازبک، هزاره، بلوڅ، ايماق او د افغانستان ځينې نور قومونه مېشت دي. ۹۴ سلنه اوسېدونکي يې په کليو او بانډو کې او پاتې يې په ښار کې ژوند کوي. د سرپل ولايت شمال لور ته جوزجان، ختيځ ته بلخ، سوېل ته يې غور او باميان او لوېديځ ته يې فارياب او سوېل ختيځ ته يې سمنګان…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
وږمه توخۍ ، د ښځو د حقوقو فعاله
د نازوانا په ټبر کې هلته یو ځل بیا یوه بېداره، قدرتمنده، د هیواد او د ولس په مینه سمباله لور وزېږیده او په جګړه ځپلي شاه جوی ولسوالۍ کې د روښنايي ډیوه یې بله کړه او له شاه جوی تر قلاته او بیا په ټول سویلي ولایاتو کې کلي په کلي او کور په کور یې وګرځوله. وږمه توخي د عدالت غوښتنې فعاله وه چې په کندهار، زابل، هلمند او اورزګان ولایتونوکې یې د ولس د ویښتیا لپاره کار کاوه. هغه په زابل کې زیږیدلې او په کندهار ولایت کې د ملالۍ په پوهنتون کې یې د حقوق او…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
افغانستان در آغاز ادوار اسلامی
گسترش اسلام بسوی بلاد شرقی درسال ۶۴۲ میلادی سپاه مسلمانان به سرکردگی سعد بن وقاص درجنگ نهاوند که اعراب آن را “فتحالفتوح” مینامند، قوای عظیم امپراتوری ساسانی فارس را شکست داد. پس ازین حادثه یزدگُرد سوم به کرمان فرار کرد و درسال ۲۳ هجری از هراس کشته شدن بدست سپاه مسلمین از کرمان به سیستان پناهنده شد، ولی پس از چندی به مروشتافت و ماهوی سوری که با وی مخالفت سیاسی داشت، دست از حمایت وی کشید. همان بود،که توسط آسیابانی به هلاکت رسید و باکشته شدن یزدگُرد سوم سلسلهٔ ساسانیان کاملاً خاتمه یافت و فارس قدیم یا ایران امروزی…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
کارنامهٔ یکسال حکومت امارت اسلامی طالبان
اول – اوضاع کشور همهٔ ما میدانیم، که دولت جمهوری اسلامی افغانستان بعد از بیست سال اقتدار به تاریخ ۱۵ اگست سال ۲۰۲۱م سقوط کرد و تحریک طالبان افغانستان برای بار دوم دولت امارت اسلامی خود را اعلان نمودند. حالا این بر همه واضح است، که برخلاف شایعات مخالفین دولت گذشته، بخصوص منتقدین رییس جمهور اشرف غنی، این سقوط نتیجهٔ خیانت این شخص و یا “تسلیمی پلان شدهٔ دولت” به طالبان نبود. همچنان خلاف فتنه گری های زلمئ خلیلزاد، باقی ماندن اشرف غنی در ارگ عمر این دولت را حتی یکروز هم طولانی تر نمیکرد. به تائید بسم الله محمدی…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
د طالبانو او امريكايانو نامقدسه ائتلاف
د ډاکتر زمان ستانیزي لیکنه د کلیفورنیا د دولتي پوهنتون د سیاسي علومو استاد نامقدسه ائتلاف ممکن په اول نظر یو متناقض عبارت وبرېښي، خو که مسأله د یو څه دقت او کره کتنې له مخې وڅېړو، مریي او نامریي علایم یې روښانه کېږي. کله چې دوه دښمنې ډلې د ظاهري مخالفت سره سره د عمل په ساحه کې د یو مشترک اما زیانمن هدف د لاس ته راوړلو لپاره سره متفقي سي، یو نامقدسه ائتلاف رامینځه کېږي. له تېرې نیمې پېړۍ راهیسې په افغانستان کې ټول سیاسي غورځنګونه د خلکو په نامه ایجاد شوي، د خلکو په نامه پرې…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
آیا مناقشه بالای نام، حلال مشکلات امروزی افغانستان است؟
در شرایط حاد کنونی ، که میهن ما، دستخوش بازی های وخیم جهانی و همسایگان آزمند ما، بخصوص پاکستان و ایران میباشد، باز نمودن بحث جنجال بر انگیز، مبنی بر این، که “نام اینکشور در اصل خراسان بوده و گویا نام افغانستان بر ملت ما توسط انگلیس ها در قرن نزدهم تحمیل گردیده،” نه تنها یک ادعای عاری از مستندات تاریخیست، بل، که این ادعای زادهٔ طرز دید سیاسی عده ای محدود هیچ دردی ازهزاران درد ملت رنج کشیده و بی سرنوشت افغانستان را مداوا نمیکند. البته اگر نگاهی به تاریخ پر از نشیب و فراز کشور باستانی افغانستان بیاندازیم…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
میدان هوایی بین المللی کابل و د آریانا افغان هوایی شرکت
ارتباط هوایی افغانستان با جهان با تأسیس اولین خط هوایی افغانستان، د آریانا افغان هوایی شرکت و اعمار میدان هوایی بین المللی کابل آغاز گردید. میدان هوایی بین المللی کابل دومین میدان هوایی است بعد از میدان هوایی بین المللی قندهار که توسط امریکا در اواخر سال ۱۹۶۰م اعمار گردید که پل ارتباط هوایی بین افغانستان و جهان را برقرار کرد. «میدان هوایی بین المللی کابل» که در منطقهٔ «خواجه رواش» در ۵ کیلومتری شمال شرق شهر کابل قرار دارد، در اوایل دههٔ ۱۹۶۰م به کمک انجنیران «اتحاد شوروی» ساخته شد. این میدان یکی از بزرگترین پایگاه های هوایی…
ادامهٔ این متن...
