تحلیل ها
-
زما روایت
🇺🇿اوزبیکستان یوازې د افغانستان په لوري کې فعال نه دی: تاشکند له سیمهییزو شریکانو سره د پانګونې او اقتصادي همکاریو د پراختیا په حال کې دی اوزبیکستان له سیمهییزو هېوادونو سره خپلې اقتصادي او پانګیزې اړیکې په پرلهپسې توګه پراخوي. له اذربایجان سره په چټکۍ د پراختیا په حال کې همکاري د دې بهیر یوه څرګنده بېلګه ده. اذربایجان ـ اوزبیکستان: ستراتیژیکه ملګرتیا په ارقامو کې 🔹 په تېرو پنځو کلونو کې د دواړو هېوادونو د مشرانو په کچه ۱۵ متقابل سفرونه ترسره شوي دي.🔹 ۷۹۵ میلیونه ډالر — په ۲۰۲۵ کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ حجم،…
-
از آسیای مرکزی تا آسیای مرکزی بزرگ :
جایگاه افغانستان در معماری جدید منطقهای(تحلیل نشست بیشکیک در سال ۲۰۲۶ و دورنمای پیوستن افغانستان به نظام جدید همکاریهای منطقهای) گسترش چهارچوب مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی با حضور آذربایجان، فرصتهای تازهای را ایجاد میکند، اما همزمان پرسشهایی را درباره آینده و محتوای این روند مطرح میسازد. چالش اصلی نه در تعداد اعضا، بلکه در توانایی تبدیل نشستهای رهبران از دیپلوماسی نمادین به یک ساختار کامل هماهنگی منطقهای نهفته است. یکی از شرایط اساسی دوام و موثریت این چهارچوب جدید، حفظ ماهیت باز و منطقهای آن است، نه تبدیل شدن آن به پروژهای که صرفاً بر هویت مشترک تورکی استوار…
-
د افغانستان د هایدرو-سیاسي بند (تلک)څخه د وتلو لاره
لیکوال : انجینیر محمد عاصم مایار (ډاکټر م. عاصم مایار — د افغانستان د اوبو او چاپېریال چارو متخصص، د سرحدي سیندونو، هایدرو-سیاسي موضوعاتو او د مرکزي او سویلي اسیا د اقلیمي-امنیتي بدلونونو په برخه کې تخصص لري.) د افغانستان ګاونډي هېوادونه د سیندونو له غیرمنظم جریان پورې تړلي دي، نو د افغانستان هر ډول یواړخیزه د اوبو د زیربنا پراختیا د ګواښ په توګه درک کېږي، چې د سیمهییز بې ثباتۍ خطر رامنځته کوي. افغانستان د هغو لویو سیندیزو سیستمونو په سر کې موقعیت لري چې ایران، پاکستان، اوزبیکستان او ترکمنستان ته اوبه رسوي، او د مرکزي او سویلي…
-
مسکو، افغان طالبان او د سیمې نوې امنیتي معادله
د روسیې او طالبانو د نږدې کېدو، د ایران فکتور، او د افغانستان د راتلونکې امنیتي معمارۍ تحلیلي ارزونه په داسې حال کې چې سیمه د ژورو جیوپولیټیکي بدلونونو، د ایران او اسراییل د کړکېچ، د امریکا او ناټو د نفوذ د بیا تعریف، او د منځنۍ آسیا د امنیتي اندېښنو له پراخېدو سره مخ ده، مسکو په تدریجي ډول له طالبانو سره خپل تعامل له محدودو دیپلوماتیکو اړیکو څخه د امنیتي او پوځي همکاریو تر کچې رسولی دی. د افغانستان د اوسنی حاکمیت د دفاع وزیر مولوي محمد یعقوب مجاهد سفر مسکو ته، او د روسیې د امنیت شورا…
-
د فارس خلیج د بدلون په پړاو کې: امنیت، اتحادونه او د نوې سیمهییزې شخړې خطر
د اسرائیل او متحده عربي اماراتو ترمنځ د پوځي اتحاد رسمي کېدل کولای شي یو خطرناک مخکینی مثال جوړ کړي، چې د منځني ختیځ د امنیتي جوړښت بڼه بدله کړي. د هوايي دفاعي سیستمونو، استخباراتي معلوماتو او عملیاتي پلان جوړونې یوځای کېدل دفاع پیاوړې کوي، خو په عین حال کې د ځواک توازن بدلوي او سیمهییزه ترینګلتیا زیاتوي. ایران، چې دغه ډول همکاريو ته د مستقیم ګواښ په توګه ګوري، ښایي د غیرمستقیمو لارو ځواب ورکړي — د نیابتي ډلو له لارې، سایبري بریدونو او د سمندري لارو د فشار له لارې. دا حالت د متقابلې زیاتېدونکې ترینګلتیا یو کړۍ…
-
بانی افغانستان نوین
سه صد و هفده سال قبل از امروز، هنگامیکه نیمهٔ شرقی افغانستان تحت ادارهٔ دولت مغولی هند و نیمهٔ غربی آن تحت سلطهٔ خونین صفویان، آهسته و سوخته نفس میکشید و از بدن پارچه – پارچهٔ این سرزمین، پنجالهای استعمار مغولی از یکسو و چنگال های استعمار صفوی از سوی دیگر جزیه میگرفت، مردی از تبار مردانه گی و شهامت برخاست و در دل این سرزمین اولین خطوط نقشهٔ افغانستان نوین را خط کشید. میروَیسخان هوتک که بعداً به میرویس نیکه ملقب شد، از بزرگان مردم قندهار بود. وی در قبال جور و ستم بی نهایت صفویان و بخصوص والی…
-
در افغانستان دو روند موازی سیاسی-دیپلوماتیک در حال شکلگیری است:
۱. پلاتفرم جدید «افغانستان–آسیای مرکزی» — که از سوی حاکمان فعلی کابل پیشنهاد شده و بر کشورهای آسیای مرکزی (قزاقستان، قرغیزستان، تاجکستان، اوزبیکستان و ترکمنستان) تمرکز دارد. هدف آن توسعه همکاریها در عرصههای امنیت، تجارت و اقتصاد، بدون مشارکت بازیگران سنتی بزرگ مانند روسیه، چین و همچنان هند، ایران و پاکستان است. ۲. «ابتکار شخصی» حامد کرزی (رئیسجمهور پیشین کشور) برای ایجاد یک «ائتلاف فراگیر ملی افغان» که شامل طالبان و بخش «میانهرو» مخالفان ضد طالبان باشد. تلاش طالبان برای گذار به دیپلوماسی چندمحوره ایجاد «پلاتفرم افغانستان–آسیای مرکزی» تنها یک نشست منطقهای نبوده، بلکه یک پیام روشن است: طالبان در…
-
له ایران سره د تاوتریخوالي زیاتوالی او د امریکا په حکومت کې بدلونونه: پلان که ناچاری؟
د دونالد ترامپ سیاستونه په منځني ختیځ کې ورځ تر بلې سختېږي. هممهاله، دننه د امریکا په حکومت کې هم مهم بدلونونه روان دي. اوس دا پوښتنه راپورته کېږي: آیا دا یو منظم پلان دی که یوازې د پېچلو حالاتو پر وړاندی غبرګون یا ناچاری ده؟ په ظاهر کې، امریکا په ډاډه توګه عمل کوي. ټرامپ ښودلې چې نه غواړي له سیمې ووځي او حتی چمتو دی چې دغه لاره تعقیب کړي. خو په عین وخت کې، د بېثباتۍ نښې هم لیدل کېږي — لکه د حکومتي ټیم د غړو بدلون، متحدینو ته بېلابېل پیغامونه او داخلي فشارونه. د دې…
-
آیا قدرتهای منطقهای شرق میانه در پی بحران ایران به سوی خودمختاری ستراتیژیک حرکت خواهند کرد؟
برخی کشورهای این منطقه تلاش دارند رویکردهای خود را در زمینه امنیت هماهنگ سازند تا از کشیده شدن به یک درگیری گسترده جلوگیری کنند. این امر را میتوان از دومین نشست طی یک ماه اخیر وزرای خارجه ی عربستان سعودی، ترکیه، مصر و پاکستان که از تاریخ ۲۹ تا ۳۰ مارچ در اسلامآباد برگزار شد، مشاهده کرد. برخی از این کشورها با برخورداری از توان نظامی، اقتصادی و سیاسی قابل توجه، هرچه بیشتر در پی ایفای نقش مستقل در شکلدهی به معماری امنیتی منطقه هستند و نسبت به اسرائیل، مخصوصا پس از جنگ غزه، رویکردی انتقادیتر نشان میدهند. با وجود…
-
سه هفته از عملیات «خشم حماسی»:
جهان با یک شوک موقتی روبهرو نیست، بلکه با گسست در زنجیرههای تأمین و اتحادها مواجه شده است. راسلفان (که یک برپنج گاز طبیعی مایع جهان را تأمین میکرد) برای مدت ۳ تا ۵ سال از کار افتاده و زیان سالانه آن حدود ۲۰ میلیارد دالر برآورد میشود. عبور نفت از تنگه هرمز ۹۶٪ کاهش یافته — از ۱۹ میلیون بوشکه به ۶۰۰ هزار بشکه در روز.ایران تلاش نمیکند جنگ را پایان دهد، بلکه با تنظیم ریتم حملات، از عبور گزینشی بهعنوان اهرم استفاده میکند. نشست میان ترامپ و شی جینپینگ برای ۵ تا ۶ هفته به تعویق افتاده و…
