-
تحلیل ها
د مُلایانو ټولې خبرې به منو؟
په افغان جرمن آنلاین کې مې د محترم قاضي لودین پر یو مضمون سترګې ولګېدې چې عنوان یې «هیچ کس مانند علما در فتنه نیست» ورکړی وو. البته ښاغلي لودین صاحب په مشخصه توګه، مولانا فضل الرحمن، چې وايي د طالبانو د معنوي پلار په نوم شهرت لري، او د هغه پلار قاضي حسین احمد ته، ګوته نیولې وه چې حقیقتاً هم په افغانستان کې د ډیرو زیاتو دسیسو مسوولیت لري. زه ګومان کوم چې د اسلام دین ته به د دیني علماوو یا مُلایانو پر خدمت باندې هیڅوک سترګې پټې نه کړي؛ خو ما په یوه مخکنی مضمون کې…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
باچا خان او ولسي مبارزه
سریزه: که له اساسه مبارزه په دوو برخو (وسله واله او ولسي) ووېشو د پایلو په اساس دا ثابته خبره ده چې ولسي مبارزې هر وخت او هر ځای موثرې تمامې شوې، سره له دې چې د فزیکي مبارزې اړخ تل ښه سمبال او د ډېرو امکاناتو درلودونکی وي؛ چې ډېر وخت یې په ولس د برلاسه کېدو لاملونه هم ډېر امکانات دي. د وسله والې مبارزې وسله او ځواک، زور زیاتی دی. دوی ته بېرته په ځوابي ځواک ماته ورکول ګران کار دی او پایلې یې هم د جبران وړنه دي. ماریه سټفین او ایریکا چینوویت په خپل اثر…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
نقدی بر نقدِ «دزدیهای رحمانبابا» از حافظ شیراز
بر حضیض طالع اهل سخن باید گریست خامهها را یک قلم سر در سیاهی دادهاند «حضرت ابوالمعانی بیدل» مقدمه: در فضای مکدر تعصبات نژادی/زبانی کشور ذهنیتهایی ایجادشده که پشتونبودن را جرم میپندارند، به پشتو سخنگفتن را گناه مینامند و حالا سنگ سیاه دیگری بر فرق این تعصبزدایی میکوبند که شعر به پشتو سرودن را دزدی قلمداد میکنند. شماری از اشخاص افراطی، عمر گرانبهای خود را عطف بیاعتبار ساختن آثار ادبی نظم و نثر زبان پشتو کرده بر شعرا، ادبا، دانشمندان و مورخان پشتوزبان میتازند تا زبان و فرهنگ و ادب پشتو و پشتونها را توهین کرده باشند. بدون آنکه متوجه…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
تکامل زبان دری/ فارسی/ تاجیکی در منطقه
در این مختصر تکامل تاریخی زبان دری/فارسی/تاجیکی بررسی میشود: اول: زبانی را که در افغانستان دری، در ایران فارسی و در تاجیکستان تاجیکی مینامند، همه ریشهٔ مشترک داشته و زادگاه آن باختر (بکتریا) بخصوص شمال افغانستان در بغلان، تخار و بلخ باستان است. این زبان، به موجب کشفیات باستان شناسی (کتیبه های سرخ کوتل، رباطک و یکاولنگ) زبان مردم این منطقه در عصر کوشانیها (۶۰م تا ۳۷۵م) بوده که قسماً همزمان میباشد با استیلای اشکانیان یا پارتیها بالای فارس. دوم: زبان مردم فارس در عصر تهاجم یونانیها به زعامت اسکندر مقدونی به فارس یا زمان حاکمیت هخامنشیان، زبان ایلامی بود…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
رفع یک اشتباه و غلط مشهور تاریخي
دیروز پنجشنبه در سایت آریانا افغانستان مضمونی بقلم داکترصاحب عبدالقیوم کوچی را، تحت عنوان ظلم و جفای زمامداران امریکا با مردم افغانستان، مطالعه نمودم. در ضمن خواندن مضمون فوق الذکر متوجه همان اشتباهاتی شدم که از سالیان دراز در ذهن مردم افغانستان جای گرفته و آن اینکه امریکا در بدل کمک های اقتصادی از افغانستان خواهان اشتراک این کشور در پکت نظامی بغداد بود که دو همسایه افغانستان یعنی ایران و پاکستان اعضای آن سازمان نظامی بودند ولی افغانستان نظر به موقعیت خاص جیوپولیتیکی خود نمی خواست با یک ابر قدرت جهانی طرف قرار بگیرد. بنا براین اصل زمامداران افغانستان…
ادامهٔ این متن... -
اخبار
مهاجرت پدیدهٔ شوم است!
به فرهنگ خود متعهد بمانید! انسانها از بدوی پیدایش الی اکنون با پدیدهٔ هجرت پیوند ناگسستنی دارند. این معمول میتواند انتخابی و یا هم بنابر جبر زمان انجام بپذیرد. پدیده مهاجرت تنها به انسانها منحصر نبوده بلکه حیوانات را نیز دربر داشته بخصوص پرنده ها و گروپی از حیوانات صحراحی که بنابر نیاز های خویش بطور دسته جمعی از یک منطقه به منطقه دیگر مهاجرت می کنند. پدیدهٔ مهاجرت نزد انسانها متفاوت تراست، بدین معنی که تغیر محیط، تشوشات فکری و ذهنی را نزد افراد ببار آورده و با پس لرزه های نامرئی اش توأم است، در ایجاد آن محیط،…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
خوف (Phobia) چیست ؟
خوف (Phobia) چیست ؟
ادامهٔ این متن... -
مقالات
څرنګه شعر ولیکو؟
شعر له موزونو او منظومو کلماتو څخه جوړ کلام وي، چي د ټولني واقعیتونو او د شاعراحساساتو ته انعکاس ورکوي. او همدغه موزونیت دی چي شعر له نثر څخه بېلوي او کلمات یې په غوږونو کي شرنګی کوي او زیاتره ښه لګیږي. خو توپیر یې د رباب او سارنګ له شرنګ سره دادی چي رباب او سارنګ ژبه نه لري. پښتو رباب، فارسي رباب، اُردو رباب او… رباب نسته. موږ نه پوهیږو چي رباب او سارنګ څه وايی؛ ځکه چې هغوی ژبه نه لري او یوازې شرنګ او سُرلري. هر څومره چي د موسیقۍ د پارچي سُر او تال برابر…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
عبدالرحمن پژواک
عبدالرحمن پژواک فرزند قاضی عبدالله خان به تاریخ ۷ مارچ ۱۹۱۹م، سال اعلان استقلال افغانستان، در بالاحصار تاریخی غزنه، جایی که پدرش وظیفه قضاوت را به عهده داشت، چشم به جهان گشود. وی در مکتب حبیبه تحت نظر استادانی چون استاد عبدالحق بیتاب تعلیم دید و قرار بود، که در فاکولته طب به تحصیلات ادامه دهد. بعد از فوت پدر فاکولتهٔ طب را ناتمام گذاشته و برای امرار معاش بحیث ترجمان انگلیسی در “انجمن ادبی کابل” به کار آغاز کرد. سپس به اطلاعات و مطبوعات روی آورد. اولین نوشته های پژواک در نیمهٔ اول دههٔ ۱۹۳۰م در مطبوعات کشور با…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
زن و جنسيت در اسلام
یادداشت: این نوشته در چندین بخش تقدیم خواهد گردید که در آن علل انحطاط زن در جوامع اسلامی از یک “موجود انسانی” به یک “موجود بیولوژیکی” مورد بحث و مداقه قرار خواهد گرفت. این سلسله موضوعات آتی را در بر خواهد داشت: اوضاع اجتماعی زن قبل از اسلام و در صدر اسلام، عباسیان و بمیان آمدن مکاتب فقهی، قرائت مردانه از قرآن و حدیث و جنجال بر سر خلقت، سیر تکاملی حجاب، و بالاخره نقش اقتصادی زن در قرن بیست ویکم اوضاع اجتماعی زن قبل از اسلام: از آغاز خلقتِ جوامع بشری زن بشکل طبیعی “تولید کنندۀ حیات” و…
ادامهٔ این متن...
