-
ساینس و طبابت
زده شوې بېوسي
بېوسي هغه کلیمه ده، چې وخت ناوخت زموږ په ټولنه کې د کمزور، بېکسو، بېوزلو او غریبو خلکو لپاره کارول کیږي. بیا کله وايو پلانکی ډېر بېوسه انسان دی، خو دا کلیمه همدومره ساده او کوچنۍ نده او د ارواپوهنې د علم یو لوی بحث او لوری جوړوي، چې په دې لیکنه کې به د ارواپوهنې د علم له نظره د بېوسۍ په اړوند پوره مالومات در سره شریک کړو. د بېوسۍ په اړوند شته مالومات دا وايي: چې موږ د تاریخ په اوږدو کې د دې بېوسۍ، ډېرې نښې په فردي، ټولنیزو او لویه کې سیاسي جریانونو کې لیدلي…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
آیا د ډېیورنډ موافقه لیک نړیوال حقوقي ارزښت لري ؟
په دې لیکنه کې : نړیواله پوله ورته ویلی شو؟ یوه اړخیزه ټول پوښتنه او “خودارادیت” مردود دی؟ دکرښې دواړو غاړوته پراته ولسونه دپرېکړې حق لري؟ دا چې د ډیورنډ غمېزې دېرې اوهدیرې ویشلي او دیوې کورنۍ غړي، رښتیا ده؟ د ۱۹۶۹زکال دنړیوال کینوانسیون پریکړه څومره د پام وړ ده؟ ډیورنډ پخپلې بیوګرافېي کې څه ویلي دي؟ پاکستان دبرېتا نوي هند میراث خور بللی شو؟ دې او دیته ورته پوښتنې اوځوابونه په دې لیکنه کې . . . لا د برېتانوي هند د بهرنيو چارو سکرتر “مارټمر ډيورنډ” افغانستان ته نه وه راغلی چې برېتانوي ښکېلاک له ۱۸۸۰ نه…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
داکتر ثریا حبیبی، گلی از باغ شر ق در باغستان غرب
جنگ دومدار چهل و چهار ساله، داغ هجرت و بیوطنی را بر سینه های میلیون افغان وطندوست هک کرده و زخم آنرا تازه نگهداشته است. میلیون ها نهال مثمر ما را از خاک ما بیگانه ساخته و به باغ بیگانه غرس کرده است…. و اینست روایتی از یک مسافر دیگر … ثریا دختر خورد سال بود، که با فامیل اش وطن را ترک و به ایالات متحده امریکا مهاجرت نمود. وی در خانوادهٔ که مادر روشنفکر و تحصیل کرده اش آنرا سرپرستی میکرد پرورش یافت و آنچه را که از مادر آموخت ارزش اندوختن علم و دانش بود. ثریا…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
بزرگ شدن بطن خانم ها
چرا بطن عده ای از خانمها بعد از پروسه ٔولادت بزرگ باقي ميماند؟ وجود از مجموع کتلات (عضلات، شحم و استخوان ها)، اجواف/خالیگاه ها(جوف صدر و جوف بطن) و مایعات (خون و مایع بین الحجروی)، شکل گرفته است. یکی از این اجواف، جوف بطن/شکم است، که معده، جگر، طحال، پانقراس، روده های کوچک و بزرگ، کلیه ها (گرده ها)، مثانه، پروستات (در مرد ها)، و رحم (در خانم ها) را در خود جا داده است. بطور خلاصه میتوان گفت که جوف بطن در برگیرنده ملحقات سیستم هضمی و سیستم بولی تناسلی میباشد.طوریکه گفته شد، بطن یک ساختمان مجوف است. در…
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
د بدخشان ولایت پېژندنه
بدخشان ولایت زموږ د هیواد له هغو لرغونو، سمسورو او غرنیوو ولایتونو څخه دی، چې تاریخي شهرت لري او د جغرافیوي موقعیت له پلوه د افغانستان په شمال ختیځ کې پروت دی او مرکز یی د فیض آباد ښار دی. د بدخشان ولایت د کابل په ۴۷۰ کیلومترۍ کې موقعیت لري، او د سوېلي اړخ نه له کونړ، لغمان او کاپيسا او د لوېديځ اړخ نه له تخار سره پوله لري. او همداسې له شمال نه د تاجیکستان ، له ختیځ څخه چین، له جنوب څخه د پاکستان چترال او له لویدیځ څخه د تخار ولایت سره ګډې پولې هم…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
«تاجر مرگ مرد!»
آيا نوبل سوداگر مرگ بود یا سفیر صلح؟ نوبل مالكِ كمپنى هاى سلاح سازى، مخترع ديناميت و چندین مادهٔ منفجرهٔ ديگر زمانی تغییر مسیر داد، که روزنامهٔ فرانسوی وی را سوداگر مرگ لقب داد. در سال ۱۸۸۸م لودویگ، برادر نوبل فوت نمود و چندین روزنامه اشتباهاً آنرا منحیث خبر مرگ نوبل نشر نمود. نوبل از خواندن خبر مرگ در یک روزنامهٔ فرانسوی که نوشته بود: سوداگر مرگ مُرد! به وحشت افتاد و از آنجا بود که تغییر راه داد و نام نوبل را مانده گار ساخت. جایزه نوبل چیست و از طرف کی، چه وقت، …
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
د پکتیا ولایت پېژنده
پکتیا ولایت زموږ د هېواد لرغونی، غرنی او تاریخي ولایت دی. د دې ولایت هره برخه خپلې ځانګړې ښکلاوې لري. پكتيا هغه غرنۍ سیمه ده چې له ځنگليزو غرونو څخه برخمنه ده. شنې درې، رڼې او روانې اوبه لري او طبيعت يوه ریښتېنې ښكلا وربخښلې ده. د نوموړې سيمې ځنگليز غرونه پر نښترو، لمنځو، څېړيو، زرغونځيو، اوبښتو، بيجورو، غوړشتيو او د خوون په ونو پوښل شوې ده. پکتيا ولایت هغه پېژندل شوی ولایت دی چې د جغرافیوي او ستراتیژیک موقعیت له پلوه په تاریخي، سیاسي، اقتصادي، کلتوري او فرهنګي برخو کې د پام وړ او با ارزښته اهمیت لري.…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
سردردی مایگرن چیست؟
سردردی (Headache) که اصطلاح طبی آن سفالژی Cephalgia است، از شایع ترین شکایات درد موضعی بوده و عبارت از درد در ناحیهٔ سر است. بعضاً درد گردن یا قسمت فوقانی کمر نیز ممکن است به عنوان سردرد تعبیر شود. اکثریت سردردی ها شامل یکی از این کتیگوری ها میشوند: ۱ – سردردی مایگرن Migraine Headache ۲ – سردردی نوع تنشن Tension-Type Headache ۳ – سردردی کلستر یا خوشه ای Cluster Headache ۴ – سردردی های متفرقه Miscellaneous در حالی که سردردی ها میتواند در بعضی حالات بسیار شدید باشند اما اکثریت قریب به اتفاق سردردی ها سلیم بوده یعنی…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
سردردی مزمن نوع تنشن
سردردی های تنشی یا Tension Headaches سردردی شایع ترین نوع درد و شکایت بوده و یکی از دلایل عمدهٔ عدم حضور در کار یا مکتب و مراجعه به داکتر میباشد. گمان میرود، که سترس، تنش عضلی، عوامل ارثی (جنیتک) و فکتورهای محیطی نیز در آن نقش داشته باشد. طبق احصائیهٔ سال ۲۰۱۶م تعداد مصابین سردردی حدود ۳ میلیارد نفر تخمین زده شده است، که از این جمله سردردی تنشی 1.89 میلیارد و سردردی مایګرن 1.04میلیارد مصاب را تشکیل میدهد. محققین تخمین میکنند، که در ایالات متحده امریکا از هر ۳ شخص کاهل ۲ نفر مصاب سردرد تنشی میشوند. اما سردردهای…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
روش های وقایوی جلوگیری از حمل
طوریکه در مقالهٔ قبلی نشر شده در شمارهٔ چهارم مجلهٔ لمر تذکر داده شد، روش های وقایوی که برای این مقصد بکار برده میشود، میتواند ادویه جات، نصب آله های مخصوص طبی در بدن، استعمال وسیله ها طبی و اجرای عملیه های جراحی باشد. وسایل محافظتی بمنظور جلوگیری از بارداری پوش ( Condum) پوش یا کاندم معمولترین روش استفاده برای جلوگیری از حمل است، که بیشتر توسط آقایان بکار می رود. پوش شبیهه پوقانه بوده که به دو شکل (نوع مردانه و نوع زنانه) قابل دسترسیست. آقایان قبل از همبستری آله تناسلی خود را با پوش میپوشانند. در حالیکه…
ادامهٔ این متن...
