-
چهره ها
پروفیسور امان اللّه حیدرزاد
دستان هنرمند امان الله حیدرزاد اولین پرورشگاه هنر مجسمه سازی معاصر در افغانستان است. وی مؤسس دیپارتمنت هنرهای زیبا در تشکیل پوهنتون کابل است، که بعداً به پوهنځی هنرهای زیبا زیر چتر همین پوهنتون ارتقا یافت. به روایت خودش سفر هنری اش زمانی آغاز گردید، که هنوز کمتر از شش سال عمر داشت و به درخواست خواهران اش بروی گدی های تکه یی آنها چشم و بینی و لب ترسیم میکرد. روی هموار این گدی ها ذهن کنجکاو و احساس هنری اش را تحریک کرد. همین بود که از خاک و گِل کابل به ساختن گدی هایی با…
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
چای و شیرینی در آشپزخانهٔ ا فغا نی
مالیده مالیدۀ صحی و خوش مزه برای عروسی عزیزان تان: مواد مورد ضرورت برای یک کیلو مالیده آرد سفید یک و نیم پیاله آرد سبوس دار یک و نیم پیاله بیکینگ پودر دوقاشق چایخوری روغن یک چهارم پیاله آب یک پیاله روغن یا مسکه خالص نیم پیاله بوره (شکر) یک و نیم پیاله هیل تازه آسیاب شده دو قاشق نان خوری طرز تهیه: هردو آرد را با بیکینگ پودر در یک کاسه مخلوط کرده و یک چهارم پیاله روغن را به آن افزوده با دستان تان مخلوط کنید. آب را به تدریج علاوه نموده و مشت کنید تا یکدست…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
د صفويانو پر وړاندې پاڅونونه
کله چې صفوي شاه اسماعیل په ۱۵۰۲ زېږديزکال په ايران کې د يوه باثباته مرکزي حکومت بنسټ کېښود، لومړی يې د ايرانيانو په مېنځ کې ملي او مذهبي احساسات دې کچې ته را پورته کړل چې له يوې خوا يې د ملي يووالي له مخې بهرني يرغلګر په شا وتمبول او له بلې خوا يې د مذهبي احساساتو په رڼا کې مذهبي تربګنۍ ته پراختيا ورکړه. د نوموړي دغه کار هغه څه ته ورته وه چې د منځنۍ آسيا په يو شمېر سيمو کې د مذهبي صوفېزم بنسټ کېښودل شو. ولې دغه سني صوفېزم سوله ييزه بڼه لرله، خو کوم…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
صد سال غفلت، صد سال تباهی
سقوط نظام جمهوری «پانزده هم اگست سال ۲۰۲۱م» که محصول قربانی های صدها هزار افغان وطندوست، ترقی طلب و متعهد به افغانستان و ارزشهای آن بود، ملت را در خود لرزاند و با سوالهای (چه باید میکردیم، که نکردیم؟) و (چه باید نمیکردیم، که کردیم؟) مواجه ساخت. سقوط غیرمترقبهٔ نظام، ملتی را که یک نسل تازه نفس را برای بدوش گرفتن مسئوولیت های ملی پرورده بود، یکبار دیگر متلاشی و مبتلا به فرار کدرها، و کدرها مبتلا به درد استخوان سوز غربت، بیوطنی و بی سرنوشتی گردیدند. در تاریخ معاصر افغانستان، این چندمین بار است که ما در صبحدم…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
شناخت فرهنگ و ساختار اجتماعی افغانستان در آغاز ادوار اسلامی
در آغاز ادوار اسلامی باشندگان باستانی و دودمانهای که در محدودهٔ سرزمین کنونی افغانستان و بعضاً درماورای آن میزیسته اند، عبارت بودند از چغانیان باختر و حوزهٔ آمو، آل بانیجور تخارستان، امرای اندراب، لویکان غزنه، اسلاف لودی ها، فریغونیان جوزجان، شیران بامیکان یا سلسلهٔ شنصابانیه (اعراب این دودمان باستانی را ملک الجبال خطاب میکردند)کابل شاهان، تگین شاهان، اخلاف تگین هوخته شاه یفتلی (اجداد سلسلهٔ مقتدر غزنویان)، سیمجوریان حکمرانان هرات وسیستان که دامنهٔ اقتدارشان تا قهستان میرسید، شاران غرستان با اولادهٔ پتهن، غرغشت بتنی و سره بن که در دامنه های کوه های سلیمان مسکن گزین بودند هزره گان اجداد هزاره…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
نماد اژدها در «اژدهای خودی» و اسطورهٔ ضحاک
خلاصه: اسطورۀ ضحاک یکی از شګفت انګیز ترین و پر راز و رمز ترینِ داستانها در شاهنامۀ فردوسی است. اگر این اسطورۀ ماندگار را از دیدگاه دانشهای جدید در گسترۀ علوم بشری مانند روانشناسی، اسطوره شناسی، زیبایی شناسی، ادبیات شناسی، بشر شناسی و جامعه شناسی بنگریم، نمادها و تمثیل های آن معانی و مفاهیم جدیدی خواهند یافت. یکی از طرزالعمل ها در این راستا مطالعۀ آن در گسترۀ تحقیقی ادبیات تطبیقی و تحلیل شباهت های آن با دیگر آثار ماندگار است. “اژدهای خودی” داستان عصر ماست که بیشتر با گرایش فلسفی، روانشناختی و عرفانی نگاشته شده است، اما با وجود…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
دپښتو ژبې کلاسيک شاعر رحمان بابا او د عشق مسئله
د عشق طبيعي او عرفاني بهير يوه ډېره پيچلې او د ډېرې كارونې وړ گړنه يا مفهوم چى په بشري فرهنګ او يا په تېره هنر كې كارول کېږي، د عشق مفهوم دى. موږ یې د كلمې د ريښې سره سروكار نه لرو، خو دا مهمه ده، چې كله نا كله همدا گړنه په بېلابېلو ماناو كارول کېږي. ان تر دې چې د مجازي او واقعي يا حقيقي مخ تاړي هم د عشق له كلمې سره يو ځاى کېږي. دلته په دې شننه كې موږ هڅه كوو، دواړه غاړې یې راوسپړو. له كومه ځايه چې د عشق مفهوم د…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
عدمیت یا نِهیلزم در اندیشهٔ بیدل
دکتور زمان ستانیزی استاد الهیات و عرفان در پوهنتون مطالعات عالی پسِفیکا کلیفورنیا – ایالات متحدهٔ امریکا آیا هستی واقعاً است، یا پندارهٔ از ادراکات حسی ما تصویر مبهم و مرموز در ذهن ما ایجاد می کند. ذهنیت سنتگرای بشریت با توقع جواب مثبت و در نهایت با استدلال اعتقادی پیوسته می پرسد که آیا خدای هست؟ فلاسفهٔ معاصر خدا را کُل هستی پنداشته می پرسند: آیا هستی است؟ با همین پیشفرض که هستی است، فلاسفه و عرفای معاصر سؤال ژرفتری مطرح می کنند و آن اینکه: چرا هستی است؟ اینکه عالم حسِ زادهٔ حواس ماست یا از خود…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
پالیسی امریکا در قبال افغانستان و منطقه
به اهتمام غوث جانباز نگاه مختصری به تاریخچه شکل گیری آسیای جنوبی، بحیث جهت مستقل در سیاست خارجی امریکا به تاریخ ۲۵ جنوری ۱۹۵۱ شورای امنیت ملی امریکا مقررۀ محرمی را تحت شمارۀ ۹۸/۱ در مورد سیاست خارجی امریکا در حوزۀ جنوب آسیا ( افغانستان، هند، پاکستان، سیلون (سریلانکا)، و نیپال وضع نمود. مبانی اساسی سیاست امریکا در این حوزه قرار ذیل قید گردیده بود. ۱. هدف امریکا تحکیم مواضع آن در حوزۀ جنوب آسیا می باشد. هندوستان و پاکستان نقش کلیدی را در مسیر دسترسی به این هدف بازی می نمایند. ۲. پیوستن احتمالی هندوستان به دایرۀ کشورهای کمونیستی…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
کره پايبڼه
يو ژب- توکميز سپيناوی لمړۍ- ژبه له پراچۍ تر پارسۍ دا څه هېښنده نه وه چې شپېته کاله وړاندې د (افغانستان ژبپوهنې اطلس) پروژې په پيلامه کې تر هغې روسته چې د (افغانستان د ژبو پلار) استاد مورگنستيرن په مشرتابه د اروپايي آريانپوهانو پینځه کسيزې ډلې تر يو ښوؤنيز سیمينار روسته د ژبو او ادبياتو پوهنځي موږ د روستي کال څو روزلي زدياندان (محصلان) يې د کارونيز (تطبيقي) کار لپاره نجراو ته بوتلو. د (خارج درې) په زړه ولسوالۍ کې مو واړول. هلته په هواره پرته (افغانيه) کې، ښۍ خواته پښتانه، کيڼې خواته تاجيک، او د کابل خوا ته په…
ادامهٔ این متن...
