-
سیاست و تاریخ
معاهدهٔ گندمک
چه تفاوتی میان معاهده گندمک و معاهدات امریکا با کشور های اشغالی بعد از جنگ جهانی دوم موجود اند؟ [نوت: داکتر نوراحمد خالدی رییس انجمن تاریخ افغانستان می باشد. اما اعضای انجمن در ابراز نظریات خود آزاد بوده و نظریات آنها لزومآ نظر رسمی انجمن را بیان نمیکند. انجمن مباحثه عالمانه، مستند و انتقادی را با آنکه با روایت عام متفاوت باشند، تشویق میکند. هدف آن است تا با دریافت گوشه هایی از حقیقت، مردم قادر به قضاوت همه جانبه از تاریخ کشور گردند که متکی به یک نظر خاص نباشد. لطفا به مباحثه مشخص بالای مطالبی که در این نوشته…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت ششم … معهذا ادوارد براون مینویسد: “…حکومت ترک محض حفظ صلح و آرامش به وی فرمان داد، که برای مدتی قسطنطنیه را ترک ګوید. سید مجدداً به مصر رجعت و در ۲۲ مارچ ۱۸۷۱م به آن سرزمین رسید… طلاب و دیګر کسانی که از شهرتش آګاه ګشته بودند، ګرد وی جمع شده اورا واداشتند که در منزلش به ایراد سخنرانی برای ایشان بپرداز. سید برای این مستمعین پرشور پیرامون برخی از پیشرفته ترین کتب درسی در زمینه های مختلف الهیات اسلامی، فلسفه، فقه، نجوم و تصوف سخن ګفت…” براون، انقلاب مشروطیت ص ۲۷ در اواخر قرن ۱۹، که عصر…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت پنجم … در حالیکه امیر عبدالرحمن خان اګر دوست انګلیس ها نبود دشمن آنها هم نبود و در بین دو قدرت بزرګ استعماری جهان، که مملکت او در میان آنها حایل شده بود، پالیسی خاصی را تعقیب مینمود، که انګلیس ها را بر روس ترجیح میداد. عبدالرحمن خان، در خاطرات خود را جع به پالیسی خود، در میان دو دولت بزرګ همسایه مینویسد: مسلمانان میدانند ،که راحت و امنیت آنها بسته به این است، که با دولت انګلیس دوست باشند. لهذا به همین جهت با اینکه از دولت انګلستان بیشتر از دولت روس صدمه خورده اند، باز هم…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
استقلال نظری و استقلال عملی
ماه اسد، ماه تجلیل از جشن استرداد استقلال افغانستان است، که بتاریخ بیست و هشتم این ماه تصادف کرده است. در طول عمر من، ازین روز با شور و شوق و هیجان بیپایان با افراختن بیرق های سیاه و سرخ و سبز و سر دادن ترانه های حماسی تجلیل بعمل مییامد، ولی امسال، این روز تاریخی و این جشن ملی با ابهامات مواجه شده است. اینکه آیا این روز واقعاً روز استرداد استقلال افغانستان است یا نه؟ مگر آیا ما مستعمره انگلیس بوده ایم تا از آن طلب استقلال کنیم؟ آیا ۱۹ اگست سال ۱۹۱۹ اولین روزیست که ما به…
ادامهٔ این متن... -
پیام لمر
خپلواکي
ستاد سترګو له نظره خوندورهآزادي له دې هنره خوندوره پوهه لویه آزادي د ملتونوفلسفه يې لا ژوره خوندوره بیداري د ويښ شعور ورلره بویهله لښکره ترلښکره خوندوره (ويښ زلمیان) د ويښوچغوپژواکونههره چغه يي په نره خوندوره دا لټون چې د ملي حشر مراد سيپوهه ورکه ملغلره خوندوره د(افغان سید) د فکر رڼا خېژيله کتاب او له منبره خوندوره د (فلاح) ناره په غږکې د طرزي ويد هیواد له لراوبره خوندوره د(پژواک) وطنپالنه په پایښت ويدغه لار وي منوره خوندوره (شفیق) شمعې د شعور وي بلي کړيکړي ځلا له تبحره خوندوره د (مجروح) انسان پېژند کريکولم ويد ارواح د درد سندره…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
دافغانستان خپلواکۍ او د زدکړو وده په افغاني ټولنه کې
بسم الله الرحمن الرحیم ناپوهي او د تعلیم نه شتون افغانستان هر ځلي په ځانګړي ډول په معاصر تاریخ کې له کواښونو سره مخ کړی آن تر دې پورې چې خپل منځي جګړې، تعصبونه د ټولنې د هر اړخیزې نه وده په ځانګړي ډول په اقتصادي، سیاسي او ټولنیزه برخه کې لاملې په وګړو کې د تعلیم د کچې کموالی او په ځینو سیمو کې حتی د نشتون ګنل کېږي، خو له خپلواکۍ نه وروسته د خپلواکۍ مخکښو کسانو د تجربې له پلوه دغه نه شتون ته د تکمېلېدو هڅې پیل کړي چې په ځانګړي ډول د افغانستان د خپلواکۍ…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت چهارم … آیا متعصب ترین و مستبدترین شاهان اهل تسنن گاهی چنین جنایاتی را مرتکب شده اند؟ مسلم است که نه. گفته میشود، که فتح علی شاه قاجار از ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ زن در حرم خود داشت. آیا کسی گفته میتواند و یا در کدام متن تاریخی دیده اند، که در جمله این همه زن ها و عمله و فعله آنها کدام زن اهل تسنن، کدام کنیز و یا کدام غلام اهل تسنن وجود داشت؟ در حالیکه مادر امیر دوست محمدخان از اهل تشیع چنداول کابل بود و تا انقلابات اخیر بدفرجام افغانستان، شیعه وسنی مانند برادر با هم…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت سوم اطلاعات سید در باره مردم و تاریخ افغانستان: اطلاعات سید درباره تاریخ و مردم افغانستان چندان دقیق نیست و بعضاً بر افسانه ها و روایات متکی میباشند. درباره وجه تسمیه افغان مینگارد،که فارسی زبانها این قوم را به لفظ افغان میشناسند و وجه تسمیه این اسم را چنین نگاشته اند: هنگامیکه بخت نصر ملت موصوف را زیر فشار اسارت گرفت از درد و اندوه زیاد آه و فغان میکردند بجهت همین فریاد و فغان بفارسی ایشان را افغان میگفتند و از همان آوان به همین نام نامیده شده اند. تتمت البیان ص ۶۲ درباره لسان پښتو مینویسد، که…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت دوم نویسنده: عبدالباری جهانی آدم فکر نمیکند،که این نامه مطول از قلم کسی تراوش نموده باشد،که در مشرق زمین بحیث ستاره شرق و نابغه مشهور است. به عقیده بنده، این نامه طوری مینماید،که ګویی سید یا به اندازه یی مأیوس و دست پاچه شده است،که برای نوشتن و خصوصاً جلب توجه سلطان عثمانی،که در طول زندګی بعضاً پناه ګاه او بوده است، حد اقل چیزی بنګارد. این نامه فقط به خوابهای پریشان میماند،که آدم بعضاً فکر نمیکند، ګاهی چنین نامه ای هم به رشته تحریر کشیده شده باشد و نامه نګار در مقصد و مطلب خود جدی بوده باشد.…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
سید جمال الدین افغانی از افسانه تا حقیقت
قسمت اول نویسنده: عبدالباری جهانی سید جمال الدین یکی از مشهورترین چهره های جهان اسلام در قرن نزدهٔ میلادیست. او را گاهی نابغهٔ شرق و گاهی هم ستارهٔ شرق خوانده اند. محمودطرزی، این درخشان ترین ستارهٔ نویسنده گی و ژورنالیزم در افغانستان، او را معدن علم و فضیلت خوانده است، که هر کس به اندازه استعدادش از مجالست او بهره مند میگردید. در مورد کودکی و جوانی او، همچنان تعلیمات، تحصیلات، مدارس و استاتید او تقریباً هیچ گونه اطلاع مؤثقی در دست نیست، جز نامه ای که وی در سال ۱۸۶۶م یعنی ۲۸ ساله گی خود در شهر هرات…
ادامهٔ این متن...
