-
هنر و فرهنگ
د پکتیا ولایت پېژنده
پکتیا ولایت زموږ د هېواد لرغونی، غرنی او تاریخي ولایت دی. د دې ولایت هره برخه خپلې ځانګړې ښکلاوې لري. پكتيا هغه غرنۍ سیمه ده چې له ځنگليزو غرونو څخه برخمنه ده. شنې درې، رڼې او روانې اوبه لري او طبيعت يوه ریښتېنې ښكلا وربخښلې ده. د نوموړې سيمې ځنگليز غرونه پر نښترو، لمنځو، څېړيو، زرغونځيو، اوبښتو، بيجورو، غوړشتيو او د خوون په ونو پوښل شوې ده. پکتيا ولایت هغه پېژندل شوی ولایت دی چې د جغرافیوي او ستراتیژیک موقعیت له پلوه په تاریخي، سیاسي، اقتصادي، کلتوري او فرهنګي برخو کې د پام وړ او با ارزښته اهمیت لري.…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
سردردی مایگرن چیست؟
سردردی (Headache) که اصطلاح طبی آن سفالژی Cephalgia است، از شایع ترین شکایات درد موضعی بوده و عبارت از درد در ناحیهٔ سر است. بعضاً درد گردن یا قسمت فوقانی کمر نیز ممکن است به عنوان سردرد تعبیر شود. اکثریت سردردی ها شامل یکی از این کتیگوری ها میشوند: ۱ – سردردی مایگرن Migraine Headache ۲ – سردردی نوع تنشن Tension-Type Headache ۳ – سردردی کلستر یا خوشه ای Cluster Headache ۴ – سردردی های متفرقه Miscellaneous در حالی که سردردی ها میتواند در بعضی حالات بسیار شدید باشند اما اکثریت قریب به اتفاق سردردی ها سلیم بوده یعنی…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
سردردی مزمن نوع تنشن
سردردی های تنشی یا Tension Headaches سردردی شایع ترین نوع درد و شکایت بوده و یکی از دلایل عمدهٔ عدم حضور در کار یا مکتب و مراجعه به داکتر میباشد. گمان میرود، که سترس، تنش عضلی، عوامل ارثی (جنیتک) و فکتورهای محیطی نیز در آن نقش داشته باشد. طبق احصائیهٔ سال ۲۰۱۶م تعداد مصابین سردردی حدود ۳ میلیارد نفر تخمین زده شده است، که از این جمله سردردی تنشی 1.89 میلیارد و سردردی مایګرن 1.04میلیارد مصاب را تشکیل میدهد. محققین تخمین میکنند، که در ایالات متحده امریکا از هر ۳ شخص کاهل ۲ نفر مصاب سردرد تنشی میشوند. اما سردردهای…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
روش های وقایوی جلوگیری از حمل
طوریکه در مقالهٔ قبلی نشر شده در شمارهٔ چهارم مجلهٔ لمر تذکر داده شد، روش های وقایوی که برای این مقصد بکار برده میشود، میتواند ادویه جات، نصب آله های مخصوص طبی در بدن، استعمال وسیله ها طبی و اجرای عملیه های جراحی باشد. وسایل محافظتی بمنظور جلوگیری از بارداری پوش ( Condum) پوش یا کاندم معمولترین روش استفاده برای جلوگیری از حمل است، که بیشتر توسط آقایان بکار می رود. پوش شبیهه پوقانه بوده که به دو شکل (نوع مردانه و نوع زنانه) قابل دسترسیست. آقایان قبل از همبستری آله تناسلی خود را با پوش میپوشانند. در حالیکه…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
پروفیسور امان اللّه حیدرزاد
دستان هنرمند امان الله حیدرزاد اولین پرورشگاه هنر مجسمه سازی معاصر در افغانستان است. وی مؤسس دیپارتمنت هنرهای زیبا در تشکیل پوهنتون کابل است، که بعداً به پوهنځی هنرهای زیبا زیر چتر همین پوهنتون ارتقا یافت. به روایت خودش سفر هنری اش زمانی آغاز گردید، که هنوز کمتر از شش سال عمر داشت و به درخواست خواهران اش بروی گدی های تکه یی آنها چشم و بینی و لب ترسیم میکرد. روی هموار این گدی ها ذهن کنجکاو و احساس هنری اش را تحریک کرد. همین بود که از خاک و گِل کابل به ساختن گدی هایی با…
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
چای و شیرینی در آشپزخانهٔ ا فغا نی
مالیده مالیدۀ صحی و خوش مزه برای عروسی عزیزان تان: مواد مورد ضرورت برای یک کیلو مالیده آرد سفید یک و نیم پیاله آرد سبوس دار یک و نیم پیاله بیکینگ پودر دوقاشق چایخوری روغن یک چهارم پیاله آب یک پیاله روغن یا مسکه خالص نیم پیاله بوره (شکر) یک و نیم پیاله هیل تازه آسیاب شده دو قاشق نان خوری طرز تهیه: هردو آرد را با بیکینگ پودر در یک کاسه مخلوط کرده و یک چهارم پیاله روغن را به آن افزوده با دستان تان مخلوط کنید. آب را به تدریج علاوه نموده و مشت کنید تا یکدست…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
د صفويانو پر وړاندې پاڅونونه
کله چې صفوي شاه اسماعیل په ۱۵۰۲ زېږديزکال په ايران کې د يوه باثباته مرکزي حکومت بنسټ کېښود، لومړی يې د ايرانيانو په مېنځ کې ملي او مذهبي احساسات دې کچې ته را پورته کړل چې له يوې خوا يې د ملي يووالي له مخې بهرني يرغلګر په شا وتمبول او له بلې خوا يې د مذهبي احساساتو په رڼا کې مذهبي تربګنۍ ته پراختيا ورکړه. د نوموړي دغه کار هغه څه ته ورته وه چې د منځنۍ آسيا په يو شمېر سيمو کې د مذهبي صوفېزم بنسټ کېښودل شو. ولې دغه سني صوفېزم سوله ييزه بڼه لرله، خو کوم…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
صد سال غفلت، صد سال تباهی
سقوط نظام جمهوری «پانزده هم اگست سال ۲۰۲۱م» که محصول قربانی های صدها هزار افغان وطندوست، ترقی طلب و متعهد به افغانستان و ارزشهای آن بود، ملت را در خود لرزاند و با سوالهای (چه باید میکردیم، که نکردیم؟) و (چه باید نمیکردیم، که کردیم؟) مواجه ساخت. سقوط غیرمترقبهٔ نظام، ملتی را که یک نسل تازه نفس را برای بدوش گرفتن مسئوولیت های ملی پرورده بود، یکبار دیگر متلاشی و مبتلا به فرار کدرها، و کدرها مبتلا به درد استخوان سوز غربت، بیوطنی و بی سرنوشتی گردیدند. در تاریخ معاصر افغانستان، این چندمین بار است که ما در صبحدم…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
شناخت فرهنگ و ساختار اجتماعی افغانستان در آغاز ادوار اسلامی
در آغاز ادوار اسلامی باشندگان باستانی و دودمانهای که در محدودهٔ سرزمین کنونی افغانستان و بعضاً درماورای آن میزیسته اند، عبارت بودند از چغانیان باختر و حوزهٔ آمو، آل بانیجور تخارستان، امرای اندراب، لویکان غزنه، اسلاف لودی ها، فریغونیان جوزجان، شیران بامیکان یا سلسلهٔ شنصابانیه (اعراب این دودمان باستانی را ملک الجبال خطاب میکردند)کابل شاهان، تگین شاهان، اخلاف تگین هوخته شاه یفتلی (اجداد سلسلهٔ مقتدر غزنویان)، سیمجوریان حکمرانان هرات وسیستان که دامنهٔ اقتدارشان تا قهستان میرسید، شاران غرستان با اولادهٔ پتهن، غرغشت بتنی و سره بن که در دامنه های کوه های سلیمان مسکن گزین بودند هزره گان اجداد هزاره…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
نماد اژدها در «اژدهای خودی» و اسطورهٔ ضحاک
خلاصه: اسطورۀ ضحاک یکی از شګفت انګیز ترین و پر راز و رمز ترینِ داستانها در شاهنامۀ فردوسی است. اگر این اسطورۀ ماندگار را از دیدگاه دانشهای جدید در گسترۀ علوم بشری مانند روانشناسی، اسطوره شناسی، زیبایی شناسی، ادبیات شناسی، بشر شناسی و جامعه شناسی بنگریم، نمادها و تمثیل های آن معانی و مفاهیم جدیدی خواهند یافت. یکی از طرزالعمل ها در این راستا مطالعۀ آن در گسترۀ تحقیقی ادبیات تطبیقی و تحلیل شباهت های آن با دیگر آثار ماندگار است. “اژدهای خودی” داستان عصر ماست که بیشتر با گرایش فلسفی، روانشناختی و عرفانی نگاشته شده است، اما با وجود…
ادامهٔ این متن...
