-
سیاست و تاریخ
شناخت فرهنگ و ساختار اجتماعی افغانستان در آغاز ادوار اسلامی
در آغاز ادوار اسلامی باشندگان باستانی و دودمانهای که در محدودهٔ سرزمین کنونی افغانستان و بعضاً درماورای آن میزیسته اند، عبارت بودند از چغانیان باختر و حوزهٔ آمو، آل بانیجور تخارستان، امرای اندراب، لویکان غزنه، اسلاف لودی ها، فریغونیان جوزجان، شیران بامیکان یا سلسلهٔ شنصابانیه (اعراب این دودمان باستانی را ملک الجبال خطاب میکردند)کابل شاهان، تگین شاهان، اخلاف تگین هوخته شاه یفتلی (اجداد سلسلهٔ مقتدر غزنویان)، سیمجوریان حکمرانان هرات وسیستان که دامنهٔ اقتدارشان تا قهستان میرسید، شاران غرستان با اولادهٔ پتهن، غرغشت بتنی و سره بن که در دامنه های کوه های سلیمان مسکن گزین بودند هزره گان اجداد هزاره…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
نماد اژدها در «اژدهای خودی» و اسطورهٔ ضحاک
خلاصه: اسطورۀ ضحاک یکی از شګفت انګیز ترین و پر راز و رمز ترینِ داستانها در شاهنامۀ فردوسی است. اگر این اسطورۀ ماندگار را از دیدگاه دانشهای جدید در گسترۀ علوم بشری مانند روانشناسی، اسطوره شناسی، زیبایی شناسی، ادبیات شناسی، بشر شناسی و جامعه شناسی بنگریم، نمادها و تمثیل های آن معانی و مفاهیم جدیدی خواهند یافت. یکی از طرزالعمل ها در این راستا مطالعۀ آن در گسترۀ تحقیقی ادبیات تطبیقی و تحلیل شباهت های آن با دیگر آثار ماندگار است. “اژدهای خودی” داستان عصر ماست که بیشتر با گرایش فلسفی، روانشناختی و عرفانی نگاشته شده است، اما با وجود…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
دپښتو ژبې کلاسيک شاعر رحمان بابا او د عشق مسئله
د عشق طبيعي او عرفاني بهير يوه ډېره پيچلې او د ډېرې كارونې وړ گړنه يا مفهوم چى په بشري فرهنګ او يا په تېره هنر كې كارول کېږي، د عشق مفهوم دى. موږ یې د كلمې د ريښې سره سروكار نه لرو، خو دا مهمه ده، چې كله نا كله همدا گړنه په بېلابېلو ماناو كارول کېږي. ان تر دې چې د مجازي او واقعي يا حقيقي مخ تاړي هم د عشق له كلمې سره يو ځاى کېږي. دلته په دې شننه كې موږ هڅه كوو، دواړه غاړې یې راوسپړو. له كومه ځايه چې د عشق مفهوم د…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
عدمیت یا نِهیلزم در اندیشهٔ بیدل
دکتور زمان ستانیزی استاد الهیات و عرفان در پوهنتون مطالعات عالی پسِفیکا کلیفورنیا – ایالات متحدهٔ امریکا آیا هستی واقعاً است، یا پندارهٔ از ادراکات حسی ما تصویر مبهم و مرموز در ذهن ما ایجاد می کند. ذهنیت سنتگرای بشریت با توقع جواب مثبت و در نهایت با استدلال اعتقادی پیوسته می پرسد که آیا خدای هست؟ فلاسفهٔ معاصر خدا را کُل هستی پنداشته می پرسند: آیا هستی است؟ با همین پیشفرض که هستی است، فلاسفه و عرفای معاصر سؤال ژرفتری مطرح می کنند و آن اینکه: چرا هستی است؟ اینکه عالم حسِ زادهٔ حواس ماست یا از خود…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
پالیسی امریکا در قبال افغانستان و منطقه
به اهتمام غوث جانباز نگاه مختصری به تاریخچه شکل گیری آسیای جنوبی، بحیث جهت مستقل در سیاست خارجی امریکا به تاریخ ۲۵ جنوری ۱۹۵۱ شورای امنیت ملی امریکا مقررۀ محرمی را تحت شمارۀ ۹۸/۱ در مورد سیاست خارجی امریکا در حوزۀ جنوب آسیا ( افغانستان، هند، پاکستان، سیلون (سریلانکا)، و نیپال وضع نمود. مبانی اساسی سیاست امریکا در این حوزه قرار ذیل قید گردیده بود. ۱. هدف امریکا تحکیم مواضع آن در حوزۀ جنوب آسیا می باشد. هندوستان و پاکستان نقش کلیدی را در مسیر دسترسی به این هدف بازی می نمایند. ۲. پیوستن احتمالی هندوستان به دایرۀ کشورهای کمونیستی…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
کره پايبڼه
يو ژب- توکميز سپيناوی لمړۍ- ژبه له پراچۍ تر پارسۍ دا څه هېښنده نه وه چې شپېته کاله وړاندې د (افغانستان ژبپوهنې اطلس) پروژې په پيلامه کې تر هغې روسته چې د (افغانستان د ژبو پلار) استاد مورگنستيرن په مشرتابه د اروپايي آريانپوهانو پینځه کسيزې ډلې تر يو ښوؤنيز سیمينار روسته د ژبو او ادبياتو پوهنځي موږ د روستي کال څو روزلي زدياندان (محصلان) يې د کارونيز (تطبيقي) کار لپاره نجراو ته بوتلو. د (خارج درې) په زړه ولسوالۍ کې مو واړول. هلته په هواره پرته (افغانيه) کې، ښۍ خواته پښتانه، کيڼې خواته تاجيک، او د کابل خوا ته په…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا!
تأسیس اولین پوهنتون دنیا توسط یک زن مسلمان در قرن نهم میلادی … و محرومیت زن مسلمان از حق تحصیل در قرن بیست و یکم میلادی آیا میدانید که اولین پوهنتون جهان بشکل معاصر آن توسط یک زن مسلمان بنیاد نهاده شده است؟ القرویین، قدیمی ترین پوهنتون دنیا که از بدو تأسیس تا امروز فعال است و درجه تحصیلی تفویض میکند، در سال ۸۵۹ میلادی توسط یک زن مسلمان بنام فاطمه الفهری بینانگذاری شد. خلاف تصور معمول قدیمی ترین پوهنتون دنیا در اروپا نه، بلکه در شهر فز (Fez) مراکش است، که توسط یک زن مسلمان، بیش از دو قرن…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
عوامل عمدهٔ سقوط دولت افغانستان بدست طالبان
درین بحث روی پنج عامل اصلی پیروزی دوبارهٔ طالبان در افغانستان تمرکز نموده و به توضیح ابعاد و وسعت آن میپردازیم. این پنج عاملی که مکمل همدیگر اند عبارت اند از: اول: اشتباهات امریکاییان در تشکیل و سوق و ادارهٔ اردوی ملی افغانستان دوم: موجودیت فساد گسترده در افغانستان و در اردوی ملی سوم: تغییرو تبدیل در اولیتهای سیاسی و استراتیژیکی امریکا چهارم: ضعف رهبری دولت افغانستان و نقش امریکا در آن پنجم: عامل پاکستان حوادث چگونه واقع شدند؟ درست چهار ماه از سقوط دولت افغانستان بدست طالبان میګذرد. در مدت ۱۳ روز، طالبان مراکز ولایات را در سراسر کشور…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
پیام لمر
شمارهٔ پنجم مجلهٔ لمر - د لمر د مجلې پنځمه ګڼه
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
د لوګر ولایت پېژندنه
زموږ د تاریخي هېواد افغانستان هره سیمه او برخه خپل ځانګړی لرغونتوب لري، چې د نومیالیو او مخورو مشرانو او اتلانو د مبارزې، قلم، تورې، مېړانې او ځلانده کارنامو له لارې آباده او سمسوره شوې ده. لوګر ولایت د پلازمېنې کابل سویل ختیځ (جنوب شرق ) لور ته پرته سیمه ده، چې د سویل ختیځ دروازه هم بلل کیږي. دا ولایت د کابل سویل ته په کابو (۶۵) کیلومترۍ کې پروت ولایت دى، چې دپېړیو پیړیو مدنیتونو انځور او آثار یې په خپل زړه کې لا تر اوسه ژوندي ساتلي دي. د دې ولایت په شمال کې کابل، په سوېل…
ادامهٔ این متن...
