-
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – بلوچ ها
مردم بلوچ از اقوام آریایی بومی ساکن درسرزمین های تاریخی بلوچستان هستند. مردم بلوچ یکی از اقوام مَکُرانیتبار هستند که سرزمین آنها میان کشورهای ایران، پاکستان وافغانستان گستردهاست. مردم بلوچ به زبان بلوچی سخن میگویند،که یکی از زبانهای هندو اروپایی است. دین مردمان بلوچ اسلام، و اکثریت آنان اهل سنت و حنفی اند. در یادداشتهای اعراب قرون اول اسلام از مردمان بلوچ تذکر بعمل آمده و گفته میشود،که این مردم از مناطق کرمان ایران بعد از حملات سلجوقیان در قرن 11 میلادی به مکران (بلوچستان امروزی) مهاجرت کرده اند. لرد کرزن بر اساس تحقیقات زبان شناسان زبان بلوچها را از…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – ترکتباران
تورکها یا ترکتباران يكی از اقوام بزرگ و از ساكنين تاریخی افغانستان به شمار میروند. اوزبیکها و ترکمنها بخش عمدهٔ ترکتباران نفوس افغانستان را تشکیل داده در حالیکه تعدادی (منجمله الفنستون، ۱۸۱۰م) هزارهها و مغولها را هم در جملهٔ ترکتباران شامل میکنند. قيرغيزها، قزلباشها، ایماقها ، ویغورها، و بیاتها را نیز میتوان در جملهٔ اقوام ترکتبار شامل نمود. اوزبیکها تخمیناً ۹ فیصد و ترکمنها ۳ فیصد نفوس افغانستان را میسازند. اکثریت نفوس ترک تباران از شمالشرق تا شمالغرب کشور (بدخشان، تخار، قندز، بغلان، سمنگان، بلخ، سرپل، جوزجان و فارياب) متوطن میباشند. در ولایتهای بادغیس، هرات، کابل و سایر مناطق نیز…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – هزاره ها
وطن، اسم، نفوس، منشأ هزارهها، که در ایران به آنها بربری و خاوری نیز میگویند، در حدود ۹ الی ۱۲ فیصد نفوس افغانستان را تشکیل میدهند. وطن آنها ولایات مرکزی، بامیان، غور، دایکندی و غزنی میباشد. به همین دلیل در گذشتهها مناطق مرکزی افغانستان را هزاره جات میگفتند. از یکجانب انزوا، عدم موجودیت منابع اقتصادی و تجارتی، عدم موجودیت راههای مناسب مواصلاتی و در نتیجه عدم تعاملات گسترده با سایر مناطق کشور سبب عقب مانده گی تاریخی این مناطق شده است، از جانب دیگر در افغانستان هزاره ها که برای قرنها در آنجا زندگی میکردهاند از دو نظر یک اقلیت…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – تاجیک ها
تاجیک، تاجِک، تاژیک، فارسیوان نامهای عمومی اند که بر مردم دری/ تاجیکی/فارسی زبان که در آسیای مرکزی، تاجیکستان و افغانستان بخصوص در وادیهای فرغانه و منشأ دریای آمو در بدخشان زندگی میکنند، اطلاق میشود. تاجیکها امروزه اکثراً درافغانستان، تاجیکستان وجنوب ازبکستان زندگی میکنند. در افغانستان تاجیکها در اکثر ولایات زندگی میکنند، اما بیشترین تاجیکها دربدخشان، تخار، کاپیسا، بلخ، پروان، کابل، بغلان، پنجشیر، و هرات سکونت دارند. گفته میشود، در بدخشان تاجیکها (غلچهها/غرچه ها) در قراء مرتفعتر پشت کوه در شهر بزرگ، رستاق، چاه آب، یفتل، راغ و… بسر میبرند. منطقه ارگو بین کشم و فیض آباد و قرای پر جمعیت…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – پشتون ها
نور احمد خالدی دوکتورا در علم احصائیه وطن، اسم، نفوس، منشأ قوم پشتون، پختون (پشتانه یا پختانه در جمع) قوم بزرگی است که وطن اصلی شان سرزمین وسیعی از چترال کنرها تا اتک و پشاور در شمال دریای سند تا ملتان و کویته، قندهار، هلمند، فراه، ارزگان، کابل، لغمان و ننگرهار میباشد. پشتونها بزرگترین قوم مناطق جنوب هندوکش از غور تا دریای سند هستند. در سال ۲۰۱۹م تعداد مجموعی نفوس پشتونها در افغانستان و پاکستان 50 میلیون تخمین شده است (در حدود 15 میلیون در افغانستان وحدود 35 ملیون نفر در آنطرف خط دیورند فرضی دیورند). هرگاه تخمینهای منتشر شدهٔ…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
لكه های جلدی زمان حمل
چرا لکه های قهویی رنگ جلدی نزد خانم های حامله تظاهر میکند؟ حمل بمثابه پروسه فزیولوژیک نزد خانم ها قبول گردیده است، ولی بخاطر باید داشت، که این پروسه توأم با یک سلسله تغیرات مؤقت ویا دایمی در بعضی از اعضأ بدن نزد خانم های حامله همراه میباشد. تغیرات جلدی برنگ های قهویی تاریک دروجه و بطن نزد خانم های باردار نیز یکی ازاین جمله تغیراتی است، که اکثریت خانم ها آنرا درزمان حامله گی تجربه مینمایند. برای دانستن اینکه چرا تغیرات جلدی در زمان حمل نزد خانم های باردار بوجود میاید، بهتراست تا مروری مختصری در مورد جلد داشته…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
اولين وزیرِ زن در افغانستان کی بود؟
ای که دستت میرسد کاری بکن پیش از آن کــز تو نیـاید هیچ کار نـام نیـک رفـتـگان ضایع مـکـن تـا بمــانـد نـام نیـکــت بـرقرار نـام نـیــکو گـــر بماند زآدمـی به، کزو ماند ســرای زرنـگار بقلم داکتر ناصر اوریا سعدی پیغله کبری نورزائی نه تنها نخستین وزیر صحیهٔ زن در افغانستان بود، بلکه وی اولین وزیر زن در تاریخ افغانستان میباشد. “ملت زنده از زنده ها قدردانی به عمل میآورد و ملت مرده، از مرده ها” – کبری نورزایی کبرا نورزائی دختر مرحوم بسم الله خان در سال ۱۹۳۲میلادی در یک خانواده منور و روشنفکر، در گذر باغبان کوچهٔ…
ادامهٔ این متن... -
د سر پل ولایت پېژندنه:
د سرپل ولایت د جغرافیوي موقعیت له پلوه د افغانستان په شمال زون کې پروت دی، چې پر ۱۳۶۷لمريز کال کې يې، د جوزجان ولايت له ولسوالۍ څخه ولايت ته ارتقا وکړه. د سرپل ولایت مساحت ۱۶۳۸۵ کيلومتره مربع دی، چې پکې پښتانه، تاجک،ازبک، هزاره، بلوڅ، ايماق او د افغانستان ځينې نور قومونه مېشت دي. ۹۴ سلنه اوسېدونکي يې په کليو او بانډو کې او پاتې يې په ښار کې ژوند کوي. د سرپل ولايت شمال لور ته جوزجان، ختيځ ته بلخ، سوېل ته يې غور او باميان او لوېديځ ته يې فارياب او سوېل ختيځ ته يې سمنګان…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
وږمه توخۍ ، د ښځو د حقوقو فعاله
د نازوانا په ټبر کې هلته یو ځل بیا یوه بېداره، قدرتمنده، د هیواد او د ولس په مینه سمباله لور وزېږیده او په جګړه ځپلي شاه جوی ولسوالۍ کې د روښنايي ډیوه یې بله کړه او له شاه جوی تر قلاته او بیا په ټول سویلي ولایاتو کې کلي په کلي او کور په کور یې وګرځوله. وږمه توخي د عدالت غوښتنې فعاله وه چې په کندهار، زابل، هلمند او اورزګان ولایتونوکې یې د ولس د ویښتیا لپاره کار کاوه. هغه په زابل کې زیږیدلې او په کندهار ولایت کې د ملالۍ په پوهنتون کې یې د حقوق او…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
افغانستان در آغاز ادوار اسلامی
گسترش اسلام بسوی بلاد شرقی درسال ۶۴۲ میلادی سپاه مسلمانان به سرکردگی سعد بن وقاص درجنگ نهاوند که اعراب آن را “فتحالفتوح” مینامند، قوای عظیم امپراتوری ساسانی فارس را شکست داد. پس ازین حادثه یزدگُرد سوم به کرمان فرار کرد و درسال ۲۳ هجری از هراس کشته شدن بدست سپاه مسلمین از کرمان به سیستان پناهنده شد، ولی پس از چندی به مروشتافت و ماهوی سوری که با وی مخالفت سیاسی داشت، دست از حمایت وی کشید. همان بود،که توسط آسیابانی به هلاکت رسید و باکشته شدن یزدگُرد سوم سلسلهٔ ساسانیان کاملاً خاتمه یافت و فارس قدیم یا ایران امروزی…
ادامهٔ این متن...
