-
ساینس و طبابت
چاقی یا پیریز ودرس چیست؟
چاقی و اضافه وزنی عبارت از تجمع غیرطبیعی یا بیش از حد چربی در بدن است که صحت و سلامتی شخص را به خطر مواجه می سازد. در چاقی شخص به تناسب قد یا ارتفاع خود مقدار اضافی چربی یا شحم دارد. تعریف دیگر چاقی عبارت از ازدیاد وزن بیشتر از ۲۰ فیصد وزن ایده آل (Ideal Body Weight) بدن است. وزن ایده آل به وزنی گفته میشود که با در نظرداشت فکتور هایی مانند: سن، قد و جنسیت، پائین ترین خطر مرگ را دارد. باید گفت که بدون چربی زندگی ممکن نیست، ولی تراکم بیش از حد چربی خطرناک…
ادامهٔ این متن... -
پښتانه څنګه خپله پښتو پردۍ کوي
سریزه یو پښتو مضمون مې لوست. متن یې په نامانوسو او مصنوعي کلماتو کې داسې پېچلی و چې هرې جملې سره باید لاس او ګریوان شوی وی چې معنا مې ورنه اخیستې وی. د کلونو تعلیم او تحصیل سره سره د یو پښتون ژبپوه په صفت خپله پښتو راته پردۍ وه؟ دوې خاطرې را په یاد شوې. په امریکا کې زما په کتابخانه کې د یو بخارایي استاد سترګې د بلخي مولانا د مثنوي معنوي په یوه خاصه نسخه ولګیده. کتاب مې ورکړ خو ویې ویل: «لوستلی یې نشم ځکه مونږ تاجیکان یوازې په سیرلیک (روسي) الفبا بلد یو او…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
قصر شاهی بی نظیر و با شکوه دارالا ما ن
ملالی موسی نظام کار ساختمان قصر نهایت زیبا و با شکوه دارالامان همانطوریکه از اسم آن استنباط میگردد در عصر مترقی اعلیحضرت شاه امان الله تهداب گزاری گردید، طوریکه شاه ترقی خواه این بنای بینظیر را به منظور انکشاف شهر نو کابل در آن منطقه که عبارت از حوالی «چهار دهی» باشد در سال ۱۹۲۰ میلادی – ۱۲۹۹ هجری شمسی آغاز نمود. نقشهٔ این شهر جدید همچنان از جانب مهندسین فرانسوی زیر کار قرار گرفت که در همان زمان صد ها جریب زمین را احتواء می نمود. خود بنای قصر ذریعۀ سرمهندس ماهر آلمانی به نام«والتر هارتن» طرح گردید و…
ادامهٔ این متن... -
شپږگونې ياوې
پوهاند دوکتور مجاور احمد زیار ۱- شپږگونې (ياوې): له پېنځو نښو(توريو) سره دا يوه هېښنده ربړه ( حيرانوونکې معضله) ده چې ولې د نړۍ په گڼ شمېر ابېڅې (الفبايي) ليکډولونو کې عربي دا د څو بېلابېلو فونيمونو لپاره څو څو توري يا سېمبولونه په ورته بڼه رامنځته شوي او په يوه غونډ نوم (کولکتيوم) نومول کېږي.[همداسې د (ه- دوچشمه يا سپين سترگې هې) او (ح-حلوا)، ( غټ-ق) او (ووړ-ک) ، (الف- گوډی الف ء)او داسې نور پښتو او پارسي غونډنومونه در واخله چې له عربي سره يې دغږپوهيز توپير زېږنده بلل کېږي.] د ياگانو په تړاو،که پخپله عربي (ی) پر…
ادامهٔ این متن... -
زبان و ادبیات
شعری برای دو هزار سال بعد از عصر شاعر
شعری برای دو هزار سال بعد از عصر شاعر-نقبی به سوی نور
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
پایان یک آغاز
اقتباس از شمارهٔ چهارم مجلهٔ لمر، میزان سال ۱۴۰۰ ه ش، اکتوبر سال ۲۰۲۱م پیشگفتار: روز یکشنبه بیست و چهارم اسد سال ۱۴۰۰ هجری شمسی مصادف با پانزده هم اگست سال ۲۰۲۱م بود، که نظام جمهوری اسلامی افغانستان از صحنه رانده و حرکت طالبان و یاران شان در شهر ها و قریه جات افغانستان حضور نظامی یافتند. درین روز مثل روزهای نخست ماه ثور سال ۱۳۷۱ هجری شمسی(اپریل ۱۹۹۲م دور اول مجاهدین) و مثل پنجم میزان سال ۱۳۷۵ هجری شمسی (۲۶ سپتمبر سال ۱۹۹۶م تسلط نخست طالبان) شهر را خاموشی وحشتناکی فرا گرفته بود. هیچکس نمیدانست که چه آمدنی و…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
نیازمندی به تدوین یک اندیشهٔ ملی و مترقی سیاسی در افغانستان
اقتباس از شمارهٔ چهارم مجلهٔ لمر، اکتوبر سال ۲۰۲۱م مقدمه: با کودتای ۲۶ سرطان سال ۱۳۵۲ هجری شمسی سردار محمد داوود خان، شیرازهٔ نظام سیاسی عنعنوی افغانستان که متکی به سیستم سلطنتی موروثی و به قانون اساسی بود برهم خورد. وطن ما موازنه سیاسی خود را ازدست داد، فضای صلح جایش را به لغزشهای دیکتاتور منشانهٔ شخصی و گرایشهای چپ وراست افراطی خالی کرد و زمینه برای پر و بال کشیدن گرایشهای سکتاریستی، قومپرستانه، جدایی طلبانه و تضادهای مذهبی فراهم گردید. متعاقباً با کودتای هفت ثور سال 1357هجری شمسی عمیق شدن اختلافات میان حزبی و گسترش شورشهای ضد دولتی سبب…
ادامهٔ این متن... -
پیام لمر ـ۲
اقتباس از شمارهٔ نخست مجلهٔ لمر، حمل سال۱۴۰۰هجری شمسی، مارچ سال ۲۰۲۱م آمد – آمد بهار است و فصل شگفتن ها… ولی سالهاست که تقویم ما در فصل خزان و انجماد زمستان گیر مانده است. دردا که زیباترین شاخه های درخت پرشگوفهٔ ما مثل برگ های خزانی ظالمانه و ناجوانمردانه ریختانده میشوند. عمریست، که درخت جوان ما میل شگفتن دارد، ولی تا شگوفهٔ از آن سر میزند تبر دست جلاد شاخه را گردن میزند. سالها هست که از درخت ما شگوفهٔ رنگین سرمیزند، شگوفهٔ درختی که آب نه بلکه از خون شگوفه های ریخته قد بلند کرده. سلسلهٔ گردن زدن…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
خراسان هیچگاهی نام سابق افغانستان نبوده است!
هرگز در ساحۀ وسیع خراسان، اسم افغانستان موجود نبوده است درین اواخر محترم باری جهانی محقق و نویسنده و شاعر افغان از صفحۀ بینالمللی سیاست افغانستان از زبان « سید مخدوم رهین» نقل قول می نماید که گویا نامبرده تلاش داشته که « قهرمانی احمد شاه مسعود» را راه رفته به اثبات برساند. خـوانــندگان محترم، دریــن قسمت هــرآنچــه از جــانب «سید مخدوم رهین» بیان گشته باشد، بازهم همان آش هست و همان کاسه؛ درین زمینۀ برای شناخت واقعی این قهرمان پوشالی که بدبختانه جای پای خونین وعمیقی در تاریخ نیم قرن افغانستان عزیز بجا گذاشته است، بهتر است به سراغ…
ادامهٔ این متن... -
پیام لمر
۴-پیام لمر
اقتباس از شمارهٔ چهارم مجلهٔ لمر، میزان ۱۴۰۰ه ش، اکتوبر ۲۰۲۱م خاطره: من از دختران دور جنګ هستم، دختران آشنا با بوی باروت و تاریکی دود. گوش هایم با صدای نیم نفس قبل از اصابت راکت آشنایند و چشمانم با ثبت کردن حوادث چهار اطرافم بعد از انفجار آن. امروز یادی از طفولیتم را با شما شریک میسازم، یادی از قدیم های دور را. آن سالهایی را که من تازه از نوشتن “جمله” پا فراتر نهاده و مقاله مینوشتم. در آن سالها دو موضوعی که سر زبانها بود، موضوع جنگ بود و صلح! و محتوای اکثریت مقاله ها به یکی…
ادامهٔ این متن...
