-
پیام لمر
سرطان ثدیه
آیا درد سینه ها دلالت به تومور یا سرطان میکند؟ ثدیه ها (پستان یا سینه) از جمله اعضای جنسیتی تالی نزد دختران بعد از سن بلوغ محسوب میشود، که در حقیقت کتلات لیفی و شحمی (چربی) است که دارای لوبیول ها (فص ها) وغدوات کوچک است که شیر را تولید مینمایند. زمانیکه طفل پستان مادر را میمکد شیر تولید شده توسط قنات ها یا کانال های کوچک به سمت نوک سینه آمده تا طفل از آن تغذیه نماید. سرطان ثدیه یکی از شایعترین سرطان ها نزد زنان است. در ایالات متحدهٔ امریکا بطور اوسط از هر ۸ زن، یک زن…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
نری رنځ
:توبرکلوزس (نری رنځ) عوامل او مخنيوی sisolucrebuT چې سِل او نری رنځ هم ورته ويل کیږي، انتاني ناروغي ده چې د سږي تر څنګ د بدن بېلابېل غړي پرې اخته کیږي او د ټوخي، پرنجي او خبرو په وسيله د تنفس له لارې له يو شخص څخه بل شخص ته انتقالیږي. د توبرکلوز اسباب (لاملونه) د توبرکلوز لامل sisolucrebut muiretcabocyM باکتري ده چې د سږو تر څنګ بډوډي، ملا تير، پوټکی او دماغ هم اخته کولی شي. د فعالیت له مخې توبرکلوز په دوه ډوله دی: BT tnetaL يا پټ (مخفي) توبرکلوز: هغه دی چې په بدن کې موجود وي…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
بقلم طبیب، فشار خون چیست؟
چرا فشار خون بلند را کشندهٔ خاموش می نامند؟ آیا میدانید که بیش از یک میلیارد انسان در جهان مصاب فشار بلند خون اند؟ فشار بلند خون دلیل عمدهٔ امراض مختلف قلبی وعایی، معلولیت ها و مرگ و میر در سراسر جهان است. فشار بلند خون عامل اساسی خطر ابتلا به مرض شرائین اکلیلی (شریان هایی که برای قلب خون میرساند)، سکته های مغزی، عدم کفایه قلب، امراض مزمن گرده و زوال عقلی یا دیمینشیا و … میباشد. حدود ۲۶ فیصد (از هر ۴ نفر یک نفر) نفوس جهان مبتلا به فشار بلند خون بوده و تخمین زده میشود…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
بررسی آثار ھنری پیش از تاریخ افغانستان
با آنکه دانش ما در مورد بشر اولیه بسیار محدود است ونظریات متفاوتی درین زمینه وجود دارد به اساس تحقیقات باستان شناسی، انسان شناسان (انترو پالوجیست ها) به این عقیده رسیده اند، که هومو سپین ها دارای فرهنگ ارتقا یافته تری نسبت به انسان یناندرتال Neanderthals وانسانهای بسیارکهن یا هوموایرکتوس Homo Erectus بوده اند. گرچه دوره زنده گی قدیمی ترین انسان ها یعنی هومو ایر کتوس ها در حدود ۹۵۰۰۰ سال تا ۱۰۰۰۰۰ سال ، دوره زندگی انسان نیاندرتال درحدود ۴۰۰۰۰ سال تا ۶۰۰۰۰ سا ل و هوموسپین ها درحدود ۳۵۰۰۰ سال تخمین گردیده است، اما شواهدی دردست است…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
جنگ میوند
بخش اول پیشگفتار: سه شنبه مؤرخ ۲۷جولای ۱۸۸۰م (مطابق ۶ اسد ۱۲۵۹هجری شمسی) حادثۀ بس عظیمی در “میدان میوند” در غرب قندهار بوقوع پیوست، که به حیث یکی از واقعات پرافتخار در تاریخ کشور ما ثبت گردیده است. در این رویداد نه تنها احساس آزادیخواهی و عشق به میهن افغانها بخوبی انعکاس یافت بلکه آیندۀ سیاسی و جغرافیایی افغانستان نیز تا اندازۀ زیاد بالاثر این رویداد متأثر گردید. جنگ میوند اگرچه در قطار جنگهای بزرگ امپراطوری بریتانیا چون “جنگ واترلو” و “گتیزبورگ”ثبت نگردیده است، ولی این جنگ ” در شصت سال سلطنت ملکه ویکتوریا بزرگترین فاجعه به شمار میرود” (۱).…
ادامهٔ این متن... -
اخبار
په بلخ کې د مېرمنو او ځوانانو ادبي هلې ځلې
بلخ د افغانستان په شمال کې لرغونی او له لومړي درجه ولایاتو څخه ګڼل کېږي، چې مرکز یې مزار شریف ښار دی. دغه ولایت د کابل شمال لوري ته د میمنې او پلخمري ښارونو تر منځ پروت دی. د بلخ ولایت شمال لوري ته تاجکستان او ازبکستان هېوادونه پراته دي، ختیځ ته یې کندز او سمنګان ولایتونه، لوېدیځ ته یې جوزجان ولایت او سوېل ته یې سرپل او سمنګان ولایتونه دي. بلخ د اداري وېش له مخې د مزارشریف ښار او حیرتان بندر سربېره ۱۴ ولسوالۍ لري. بلخ د افغانستان یو له هغو ولایاتو څخه شمېرل کېږي، چې نږدې ټول…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
استاد عبدالغفور برشنا ستارهٔ تابناک هنر
عبدالغفور برشنا در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی (۱۹۰۷میلادی) در شهر کهنهٔ کابل چشم به جهان گشود. وی فرزند سردار امیر محمد خان، نواسهٔ محمد علی خان و کواسهٔ پیر محمد خان (برادر امیر دوست محمد خان) بود. محمد علی خان، پدر کلان استاد برشنا، با بی بی فاطمه (بی بی فاطو جان – خواهر وزیر محمد اکبرخان و دختر امیردوست محمد خان) ازدواج نموده بود. بی بی فاطو جان، مادر کلان استاد برشنا، علاوه از صورت و سیرت حَسین، حُسن خط عالی داشت و خط نستعلیق و شکست را با ظرافت و هنر خاص می نوشت. استاد برشنا این استعداد…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
د ارګ د ودانیو د معماري سبک او ځانګړتیاوې
امیر عبدالرحمن خان له پاچا کېدو له مخه یوه موده په مرکزي آسیا کې ژوند وکړ او د هغه ځای ودانۍ یې خوښېدې. ده د مرکزي آسیا په سبک د ودانیو او ماڼیو له جوړولو سره علاقه لرله. کله چې پاچا شو او د ارګ جوړولو پرېکړه یې وکړه، نو خپل هغه شوق یې پکې په پام کې ونیو. امیرعبدالرحمن خان غوښتل چې د ارګ او په نورو ځایونو کې، د ده د اوسېدو ودانۍ لکه د منځنۍ آسیا د هغه وخت ځینې شاهي ودانۍ ښکلې منظره ولري، په منځ کې یې لویې لویې ستنې ولاړې وي او دېوالونه او…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
حمیرا ملکیار سلجوقی، مظهر زن با فضیلت و اسوهٔ حسنه
میرمن حمیرا ملکیار سلجوقی زن اندیشمند، دانشمند، ادیب، شاعر و سناتور در مشرانو جرگهٔ افغانستان در زمان محمد ظاهر شاه، همسر فیلسوف، دانشمند، شاعر، نویسنده و عارف وارستهٔ افغانستان، علامه صلاح الدین سلجوقی، نمونهٔ یک انسان وارسته بود. حمیرا ملکیار در سال ۱۲۹۲ هجری شمسی در محلهٔ “ده افغانان” در شهر کابل دیده به جهان گشود. وی دوسال داشت که پدرش، عبدالاحمد خان ملکیار که از کارمندان دولت بود هدف اصابت مرمی بدکاران قرار گرفت و به شهادت رسید. مادرش که سینهٔ بی کینهٔ خود را سپر تفنگ دشمن ساخت، نیز در این حادثه جراحتِ شدید برداشت که تا پایانِ…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
ریشه یابی کلمهٔ افغان در پرتو اسناد تاریخی
کلمهٔ افغان نظر به مطالعات زبانشناسی و دقت در متون کهن تاریخی یک کلمهٔ باستانیست. درحالیکه پشتونها مانند سایر اقوام کشور نظر به ماده چهارم قانون اساسی افغانستان «افغان» هستند، اما از نگاه علم ایتومالوجی Etymology (ریشه یابی و تحول زمانی ومکانی کلمات) کلمهٔ افغان را نمیتوان تنها به اقوام پشتون پیوند داد، زیرا این دو اسم خاص از نگاه ریشه یابی واستحالهٔ کلمات مخرج مشترک ندارند. بطور مثال کلمات بلهیکا ، بخدی ، باختر و بلخ با داشتن حروف «ب» و«خ » و گاهی «ل» شباهت ریشه ئی را ارائه میدارند، همینگونه کلمات همگون «هره ویتی» ، «هریوا» ،…
ادامهٔ این متن...
