-
ساینس و طبابت
خوف (Phobia) چیست ؟
خوف (Phobia) چیست ؟
ادامهٔ این متن... -
مقالات
څرنګه شعر ولیکو؟
شعر له موزونو او منظومو کلماتو څخه جوړ کلام وي، چي د ټولني واقعیتونو او د شاعراحساساتو ته انعکاس ورکوي. او همدغه موزونیت دی چي شعر له نثر څخه بېلوي او کلمات یې په غوږونو کي شرنګی کوي او زیاتره ښه لګیږي. خو توپیر یې د رباب او سارنګ له شرنګ سره دادی چي رباب او سارنګ ژبه نه لري. پښتو رباب، فارسي رباب، اُردو رباب او… رباب نسته. موږ نه پوهیږو چي رباب او سارنګ څه وايی؛ ځکه چې هغوی ژبه نه لري او یوازې شرنګ او سُرلري. هر څومره چي د موسیقۍ د پارچي سُر او تال برابر…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
عبدالرحمن پژواک
عبدالرحمن پژواک فرزند قاضی عبدالله خان به تاریخ ۷ مارچ ۱۹۱۹م، سال اعلان استقلال افغانستان، در بالاحصار تاریخی غزنه، جایی که پدرش وظیفه قضاوت را به عهده داشت، چشم به جهان گشود. وی در مکتب حبیبه تحت نظر استادانی چون استاد عبدالحق بیتاب تعلیم دید و قرار بود، که در فاکولته طب به تحصیلات ادامه دهد. بعد از فوت پدر فاکولتهٔ طب را ناتمام گذاشته و برای امرار معاش بحیث ترجمان انگلیسی در “انجمن ادبی کابل” به کار آغاز کرد. سپس به اطلاعات و مطبوعات روی آورد. اولین نوشته های پژواک در نیمهٔ اول دههٔ ۱۹۳۰م در مطبوعات کشور با…
ادامهٔ این متن... -
مقالات
زن و جنسيت در اسلام
یادداشت: این نوشته در چندین بخش تقدیم خواهد گردید که در آن علل انحطاط زن در جوامع اسلامی از یک “موجود انسانی” به یک “موجود بیولوژیکی” مورد بحث و مداقه قرار خواهد گرفت. این سلسله موضوعات آتی را در بر خواهد داشت: اوضاع اجتماعی زن قبل از اسلام و در صدر اسلام، عباسیان و بمیان آمدن مکاتب فقهی، قرائت مردانه از قرآن و حدیث و جنجال بر سر خلقت، سیر تکاملی حجاب، و بالاخره نقش اقتصادی زن در قرن بیست ویکم اوضاع اجتماعی زن قبل از اسلام: از آغاز خلقتِ جوامع بشری زن بشکل طبیعی “تولید کنندۀ حیات” و…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
زده شوې بېوسي
بېوسي هغه کلیمه ده، چې وخت ناوخت زموږ په ټولنه کې د کمزور، بېکسو، بېوزلو او غریبو خلکو لپاره کارول کیږي. بیا کله وايو پلانکی ډېر بېوسه انسان دی، خو دا کلیمه همدومره ساده او کوچنۍ نده او د ارواپوهنې د علم یو لوی بحث او لوری جوړوي، چې په دې لیکنه کې به د ارواپوهنې د علم له نظره د بېوسۍ په اړوند پوره مالومات در سره شریک کړو. د بېوسۍ په اړوند شته مالومات دا وايي: چې موږ د تاریخ په اوږدو کې د دې بېوسۍ، ډېرې نښې په فردي، ټولنیزو او لویه کې سیاسي جریانونو کې لیدلي…
ادامهٔ این متن... -
سیاست و تاریخ
آیا د ډېیورنډ موافقه لیک نړیوال حقوقي ارزښت لري ؟
په دې لیکنه کې : نړیواله پوله ورته ویلی شو؟ یوه اړخیزه ټول پوښتنه او “خودارادیت” مردود دی؟ دکرښې دواړو غاړوته پراته ولسونه دپرېکړې حق لري؟ دا چې د ډیورنډ غمېزې دېرې اوهدیرې ویشلي او دیوې کورنۍ غړي، رښتیا ده؟ د ۱۹۶۹زکال دنړیوال کینوانسیون پریکړه څومره د پام وړ ده؟ ډیورنډ پخپلې بیوګرافېي کې څه ویلي دي؟ پاکستان دبرېتا نوي هند میراث خور بللی شو؟ دې او دیته ورته پوښتنې اوځوابونه په دې لیکنه کې . . . لا د برېتانوي هند د بهرنيو چارو سکرتر “مارټمر ډيورنډ” افغانستان ته نه وه راغلی چې برېتانوي ښکېلاک له ۱۸۸۰ نه…
ادامهٔ این متن... -
چهره ها
داکتر ثریا حبیبی، گلی از باغ شر ق در باغستان غرب
جنگ دومدار چهل و چهار ساله، داغ هجرت و بیوطنی را بر سینه های میلیون افغان وطندوست هک کرده و زخم آنرا تازه نگهداشته است. میلیون ها نهال مثمر ما را از خاک ما بیگانه ساخته و به باغ بیگانه غرس کرده است…. و اینست روایتی از یک مسافر دیگر … ثریا دختر خورد سال بود، که با فامیل اش وطن را ترک و به ایالات متحده امریکا مهاجرت نمود. وی در خانوادهٔ که مادر روشنفکر و تحصیل کرده اش آنرا سرپرستی میکرد پرورش یافت و آنچه را که از مادر آموخت ارزش اندوختن علم و دانش بود. ثریا…
ادامهٔ این متن... -
ساینس و طبابت
بزرگ شدن بطن خانم ها
چرا بطن عده ای از خانمها بعد از پروسه ٔولادت بزرگ باقي ميماند؟ وجود از مجموع کتلات (عضلات، شحم و استخوان ها)، اجواف/خالیگاه ها(جوف صدر و جوف بطن) و مایعات (خون و مایع بین الحجروی)، شکل گرفته است. یکی از این اجواف، جوف بطن/شکم است، که معده، جگر، طحال، پانقراس، روده های کوچک و بزرگ، کلیه ها (گرده ها)، مثانه، پروستات (در مرد ها)، و رحم (در خانم ها) را در خود جا داده است. بطور خلاصه میتوان گفت که جوف بطن در برگیرنده ملحقات سیستم هضمی و سیستم بولی تناسلی میباشد.طوریکه گفته شد، بطن یک ساختمان مجوف است. در…
ادامهٔ این متن... -
هنر و فرهنگ
د بدخشان ولایت پېژندنه
بدخشان ولایت زموږ د هیواد له هغو لرغونو، سمسورو او غرنیوو ولایتونو څخه دی، چې تاریخي شهرت لري او د جغرافیوي موقعیت له پلوه د افغانستان په شمال ختیځ کې پروت دی او مرکز یی د فیض آباد ښار دی. د بدخشان ولایت د کابل په ۴۷۰ کیلومترۍ کې موقعیت لري، او د سوېلي اړخ نه له کونړ، لغمان او کاپيسا او د لوېديځ اړخ نه له تخار سره پوله لري. او همداسې له شمال نه د تاجیکستان ، له ختیځ څخه چین، له جنوب څخه د پاکستان چترال او له لویدیځ څخه د تخار ولایت سره ګډې پولې هم…
ادامهٔ این متن... -
تحلیل ها
«تاجر مرگ مرد!»
آيا نوبل سوداگر مرگ بود یا سفیر صلح؟ نوبل مالكِ كمپنى هاى سلاح سازى، مخترع ديناميت و چندین مادهٔ منفجرهٔ ديگر زمانی تغییر مسیر داد، که روزنامهٔ فرانسوی وی را سوداگر مرگ لقب داد. در سال ۱۸۸۸م لودویگ، برادر نوبل فوت نمود و چندین روزنامه اشتباهاً آنرا منحیث خبر مرگ نوبل نشر نمود. نوبل از خواندن خبر مرگ در یک روزنامهٔ فرانسوی که نوشته بود: سوداگر مرگ مُرد! به وحشت افتاد و از آنجا بود که تغییر راه داد و نام نوبل را مانده گار ساخت. جایزه نوبل چیست و از طرف کی، چه وقت، …
ادامهٔ این متن...
